İlk Saat Vadeli İşlemlerin Etkisinde

Ağustos istihdam raporu Cuma günü New York’ta 08:30’da açıklanacak. New York Borsası (NYSE) 09:30’da açılıyor.

Bu 60 dakikada ABD’de “fiyat” oluşan tek hisse piyasası endeks vadeli kontratları (futures) piyasasıdır. Verinin ne anlama geldiğine dair görüş bildirmek isteyen fon yöneticileri, otomatik işlem sistemleri ve bireysel yatırımcıların tek adresi burası olur; spot hisse piyasası ise bir saat boyunca izler.

Bu saat, veriye dair piyasanın ilk tepkisini verir. Ancak en çok hataya açık tepki de genellikle budur.

Piyasa açılmadan önceki bir saat

  Endeks vadeli kontratları (futures) neredeyse gün boyu işlem görür; sadece kısa bir günlük teknik ara verilir. Borsaların ise belirli mesai saatleri vardır. Bu iki gerçeği bir araya getirince önemli bir sonuç çıkar: ABD’de açıklanan her makro veri sonrası ilk fiyat tepkisi, spot hisse seansı henüz açık değilken, spot piyasadan önce vadeli piyasada oluşur.

Bu yüzden New York saatiyle 08:45’te finans haberlerinde “endeks seviyesi” yerine vadeli kontrat kotasyonları görürsünüz. Endeks (ör. S&P 500) o anda “hareket etmiyor”; çünkü endeksi oluşturan hisseler işlem görmüyor. Hareket eden, endeksi izleyen vadeli kontrattır ve bu kontrat, hisselerin muhtemel açılış seviyesine dair ilk işareti verir.

Pratik sonuç: Açılış zili çalınana kadar yön kararı büyük ölçüde başka bir yerde verilmiş olur.

İlk tepki her zaman doğru tepki değildir

Bu açılış öncesi saati zayıflatan iki unsur var; şu dönemde ikisi birlikte çalışıyor.

İlki likidite (piyasada alıcı-satıcı derinliği). Büyük veri açıklamaları etrafındaki dakikalarda işlem hacmi göründüğünden daha sığ olur ve alış-satış farkı (spread) açılır. İlk hareketler sık sık abartır, ardından daha güçlü işlem akışı gelince geri döner. 08:31’de sert bir fiyat oluşup 09:00’a kadar bunun büyük kısmı geri verilebilir; veri aynı kalır, sadece işlemin “kalitesi” değişir.

İkinci sorun daha büyük ve bu döneme özgü: Yatırımcıların ezberlediği kural artık çalışmıyor.

2024 ve 2025’in büyük bölümünde mantık şöyleydi: Zayıf istihdam verisi Fed’in (ABD Merkez Bankası) faiz indireceği beklentisini güçlendirir, daha düşük faizler hisse için iyidir, bu yüzden “kötü veri” piyasayı yükseltir. Zayıf veri, hisse yukarı. Bu, yeterince sık tekrarlandığı için refleks hâline geldi.

Şimdi bu zincirin ilk halkası koptu. Fed, Aralık 2025’ten beri faizi %3,50-%3,75 bandında tuttu ve 15-16 Eylül toplantısındaki tartışma “indirim mi?” değil, “artırım mı?” sorusu etrafında dönüyor. Faiz indirimi gündemde olmadığı için, zayıf istihdam verisi artık otomatik olarak “indirim bileti” vermiyor.

Onun yerine sadece faiz artırım ihtimalini düşürür; bu da çok daha küçük bir kazançtır. Üstelik kurul bu konuda neredeyse ikiye bölünmüş durumda. Oy hakkı olan 12 üyeden 5’inin faiz artırımına yakın durduğu, 6’sının ise önce enflasyon verisini görmek istediği düşünülüyor. CME FedWatch (vadeli faiz fiyatlamasından olasılık çıkaran gösterge) Perşembe günü artırım olasılığını %50,2’ye, bir hafta önceki %35,4’ten yukarı taşıdı. Aynı gün Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, enflasyon ılımlı kalırsa faizi sabit tutmaya daha yakın olduğunu söyledi; ancak enflasyon yüksek gelirse artırımın da masada olduğunu belirtti.

Bu yüzden Cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam (NFP/payrolls: tarım sektörü hariç yeni istihdam sayısı) raporu, kararsız bir seçmen kitlesine geliyor. 11 Eylül’de açıklanacak Ağustos enflasyon verisi (CPI: tüketici fiyat endeksi, enflasyonu ölçer) ise kararın ikinci yarısını oluşturacak.

Bu durum işaretleri tersine çeviriyor. Artık güçlü bir istihdam verisi hisseler için olumsuz olabilir; çünkü faiz artırımını güçlendirir. Zayıf veri ise görece olumlu. Eski refleksle Cuma sabahı “zayıf veri = al” diyenler, piyasanın artık daha farklı bir şey fiyatladığını kaçırabilir.

Bu da o ilk saatin değerini düşürüyor. Cuma veri 53 binin altında gelir ve vadeli kontratlar yükselmek yerine düşerse, eski kurala göre piyasa “veriyi yanlış okumuş” görünür. Oysa yanlış okumamıştır. Piyasa “rahatlama” yerine “zayıflık” fiyatlamış olabilir; tek başına payroll rakamı, piyasanın hangi yorumu seçtiğini net söylemez.

Sinyal, kombinasyonda

Tek bir veri tek bir tepki üretmez. Aynı dakika içinde dört ayrı tepki üretir; her biri farklı bir soruya yanıt verir.

Piyasa tek bir sesle konuşmaz

Bu göstergelerin her biri tek başına yanıltabilir. Birlikte okunduğunda ise daha net bir mesaj verir. En faydalı izlenecek şey “yön” değil; tahvil faizleri ve hisselerin aynı yönde mi, zıt yönde mi hareket ettiği.

• Faizler (getiriler) düşer, hisseler yükselir. “Para politikası baskısı azalıyor” algısı. Piyasa daha az sıkılaşma (faiz artışı/şahin duruş) fiyatlar ve bunu ödüllendirir. NAS100 genellikle öne çıkar; çünkü iskonto oranı (gelecek kazançların bugünkü değere indirgenmesinde kullanılan faiz) düşünce, uzak vadeli kâr beklentileri daha çok değer kazanır.
• Faizler düşer, hisseler düşer. “Büyüme korkusu”. Faizdeki düşüş aynı; anlamı ters. Yatırımcılar daha kolay politika sevincini değil, zayıf ekonomi ihtimalini fiyatlar. DJ30 bu senaryoda genelde daha zayıf kalır; çünkü döngüsel şirket kârları (ekonomiyle birlikte dalgalanan) daha fazla etkilenir.
• Faizler yükselir, hisseler düşer. Şahin yeniden fiyatlama (Fed’in daha sıkı duruşunun yeniden fiyatlanması). Son iki haftanın baskın düzeni buydu; 10 yıllık ABD tahvil faizi %4,818’e çıkarak Kasım 2023’ten beri en yüksek seviyeyi gördü.
• Faizler yükselir, hisseler yükselir. Büyüme iyimserliği faiz baskısını aşıyor. Faiz artışı tartışması varken en nadir görülen tablodur; ortaya çıktığında temkinli yaklaşmak gerekir.

Perşembe günü piyasada ilk senaryo görüldü. ABD Hazine tahvil getirileri geriledi; 10 yıllık getiri, hafta başında %4,818’i gördükten sonra %4,768’e indi ve üç ana endeks günü artıda kapattı. Nasdaq Composite %1,40 ile liderdi; Dow %1,18, S&P 500 %1,06 yükseldi. Bu sıralama, çerçevenin çalıştığını gösterir: Faiz baskısı azalınca, büyüme ağırlıklı endeks daha çok faydalanır; geniş piyasa endeksi (S&P 500) ise hareketi teyit eder.

Aynı düzen veri takviminde de var

İstihdam verisi öne çıkar, ancak New York saatiyle 08:30, ABD’de birçok veri için standart açıklama saatidir. CPI (tüketici enflasyonu), PPI (üretici enflasyonu), perakende satışlar, haftalık işsizlik maaşı başvuruları (işsizlik sinyali veren hızlı veri) ve GSYH revizyonları (büyüme verisinin güncellenmiş hâli) bu saatte gelir. Bu “bir saatlik boşluk” ayda yaklaşık bir düzine kez oluşur.

VT Markets’in Ekonomik takvim sayfasından takip edebilirsiniz.

Gece seansı da eskisine göre daha önemli. Bu yıl tahvil hareketleri sadece ABD’ye değil, küresel gelişmelere bağlı oldu. Londra ve Tokyo seansları fiyatlamayı zaten değiştirmişken, vadeli kontratlar 08:30 verisine spot piyasadan önce, spot piyasanın görmediği bir tam seanslık bilgiyle gelir.

Bu tabloyu ne bozar?

• Düşük likiditede oluşan hareketler tersine döner. Bu pencerenin avantajı hızdır, kesin doğruluk değildir. İlk fiyat, ilk taslaktır.
• Sinyal kirlenir. Tahvil faizleri sadece Fed beklentileriyle değil; İran kaynaklı riskler, petrolün 95 doların üzeri, şirketlerin tahvil ihracı (corporate issuance: borçlanma için yeni tahvil çıkarımı) ve bütçe açığı endişeleriyle de hareket ediyor. New York Fed Başkanı John Williams bu hafta, yükselişin piyasa bozulmasından değil güçlü ekonomiden kaynaklandığını söyledi. Cuma günü faizdeki hareketi sadece istihdama bağlamak en büyük tuzaktır.
• Vadeli seviye, spot açılışla aynı değildir. Açılışta fiyat boşluğu (gap: kapanışla açılış arasında oluşan boşluk) ilk dakikalarda kapanabilir veya büyüyebilir; açılış eşleştirmesi (opening auction: açılışta emirlerin topluca eşleştiği süreç) gece seansında olmayan yeni emirleri getirir.
• 60 saniye “hanehalkı anketini” okuyamaz. İşgücüne katılım oranı (çalışabilecek nüfustan iş arayan/çalışan payı) ve revizyon geçmişi (önceki ayların sonradan düzeltilmesi) çoğu zaman asıl hikâyeyi belirler; ancak 08:31’de piyasayı oynatan manşet rakamda bunların etkisi görünmez.

Vadeli kontratlar size ne söyler, ne söylemez?

Açılış öncesi pencere, “sonuç” değil “bilgi” olarak daha değerlidir. Piyasanın benimsediği ilk varsayımı gösterir; bunu bilmek önemlidir. Ancak bu varsayımın spot seans başlayınca korunup korunmayacağı konusunda güvenilir bir hüküm vermez.

USNote10Y, NAS100ft, DJ30ft ve S&P500ft birlikte okununca bu saat, gürültü olmaktan çıkar. Tahvil faizi ve hisse birbirinden ayrışıyorsa bir şey söyler; birlikte gidiyorsa başka bir şey. Bu ayrım, veri istihdam da olsa enflasyon da olsa perakende satış da olsa geçerlidir.

Hemen işlem yapmaya başlayın — gerçek VT Markets hesabınızı oluşturmak için buraya tıklayın.