ABD’li rafineriler bu yıl enerji işlemlerinde (piyasalarda al-sat amaçlı yapılan pozisyonlar) öne çıktı. Küresel dizel kıtlığı, ihracat işini rekor kâr marjı üreten bir düzene çevirdi. Şimdi ise bu kârı yaratan ihracat akışı siyasetin hedefi haline geldi.
“Dizeli dışarı göndermeyelim,” Başkan Donald Trump, Salı günü BM Genel Kurulu kulisinde gazetecilere söyledi. Bu sözler, yönetimin olası ihracat kısıtlarını (tam yasak yerine belirli sınırlamalar) incelediğine dair haberlerin ardından geldi. Yetkililer daha sonra, bir “tam yasak” yerine daha dar kapsamlı bir adım olabileceğini ima etti.
Bu iki başlıkla rafineri hisseleri düştü. Barron’s’a göre Trump’ın konuşmasının ardından Salı günü Valero %4, Marathon Petroleum %3 geriledi. Çarşamba günü Marathon %1,5 daha düştü, Valero %1,9 geriledi. Aynı gün ABD’de ultra düşük kükürtlü dizel vadeli kontratları %6,3’ten fazla gerilerken, Avrupa dizel vadeli kontratları %7’ye kadar yükseldi. Bu ayrışma, piyasanın (trader’ların) etkiyi şöyle okuduğunu gösteriyor: ABD içinde fiyatlar düşer, ABD dışındaki fiyatlar yükselir.
Bu tablo tek soruyu öne çıkarıyor: Küresel kıtlığın yarattığı piyasa kârı, siyaset devreye girince devam edebilir mi?
ABD rafinerilerini vazgeçilmez yapan dizel kıtlığı
Dizel; taşımacılık, tarım ve sanayinin temel yakıtıdır. Bu yüzden dizeldeki arz sıkıntısı ekonominin geneline hızla yansır.
Bu yıl dizel hemen her yerde azaldı. İran savaşı nedeniyle tedarik aksamaları ve Rusya’nın dizel ihracatına getirdiği kısıtlar küresel piyasayı daha da sıkıştırdı. Böylece ABD rafinerileri, dünyada ihracat fazlası kalan az sayıdaki kaynaklardan biri haline geldi.
Sonuç: ABD rafinerileri adeta dünyayı taşıdı. ABD, günde yaklaşık 1,5 milyon varil dizel ihraç ediyor; bu, rafinerilerin ürettiğinin dörtte birinden fazlası demek. Yakın bir haftada ihracat 1,61 milyon varile çıktı. Bu rakam geçen yıl ortalaması olan 1,25 milyonun üzerinde. Barron’s ayrıca ABD rafinerilerinin zaten kapasiteye yakın çalıştığını söylüyor; üretimi artırmak için alan sınırlı.
İçeride ise maliyet ağırlaştı. Ülke genelinde ortalama fiyat 21 Eylül’de galon başına 6,53 dolarla rekor kırdı (galon, ABD’de yakıt ölçüsü; yaklaşık 3,78 litre). Ocakta yaklaşık 3,50 dolardı. Bu baskı şirket bilançolarına da yansıyor. J.B. Hunt Transport, dizel ve diğer maliyetlerdeki sert artışın 3. çeyrek kârını 2. çeyreğe göre %5–%10 azaltacağını söyledi; hisse bir günde %13 düştü. Kasım’daki ara seçimler öncesinde Iowa ve Michigan’daki Cumhuriyetçi Senato adaylarının “ihracata ara” fikrini desteklemesi, siyasi baskının arttığını gösteriyor.
25 milyar dolarlık ekstra gelir, siyasi hedefe dönüştü
S&P Global Energy’ye göre ABD rafinerileri yalnızca son 90 günde dizel ihracatından yaklaşık 25 milyar dolar kazandı. Bu rakam, bir yandan yükseliş senaryosunun (boğa senaryosu: fiyatların/yatırımın yükseleceğini savunan görüş) temel dayanağı, diğer yandan siyasetin hedefi.
Yatırımcılar da bu temayı ödüllendirdi; artan kâr marjları (satış fiyatı ile maliyet arasındaki fark) ve daha güçlü kârlılıkla büyük rafineriler öne çıktı.
Rafineriler bu kazancın neden sürebileceğini savunuyor
Yükseliş görüşü tek fikre dayanıyor: Kıtlık o kadar büyük ki, alınacak siyasi önlem tek başına bunu bitiremez.
Kıtlık kısa vadeli değil. ABD dizel stokları 1982’den beri tutulan kayıtlara göre mevsimsel olarak en düşük seviyede. EIA (ABD Enerji Enformasyon İdaresi: resmi enerji istatistik kurumu), stokların 5 yıllık ortalamaların altında kalmasını bekliyor. Mevsimsellik (yılın dönemlerine göre talebin değişmesi) de baskıyı artırıyor: Benzinden farklı olarak dizel talebi soğuk aylarda zirve yapar; hasat ve ısınma ihtiyacı aynı döneme gelir.
Kârlar sadece beklenti değil, bilançoya yansıyor. Phillips 66’nın son finansal sonuçları, döngünün gücünü ortaya koyuyor: dizelde olağan dışı geniş marjlar ve yüksek kapasite kullanım oranları (tesislerin ne kadar dolu çalıştığı) rafinerilere avantaj sağlıyor.
Politika, manşetlerden daha yumuşak kalabilir. Enerji Bakanı Chris Wright’ın açıklamaları, genel bir durdurma yerine hedefli sınırlamalara işaret ediyor. Uygulamada açıklar da var: Rafineriler, yarı işlenmiş distilat karışımlarını (dizel/ısıtma yağı gibi orta ürünler) ihraç edip yurt dışında son işlemden geçirebilir. Isıtma yağı da kimyasal olarak dizele çok benzer. Yükseliş bekleyenler için, ihracat hacmini (miktarını) pek azaltmayan kısmi bir düzenleme, bu haftaki düşüşü alım fırsatına çevirebilir.
İhracatı engellemek dizel haritasını yeniden çizer
Dizel dünya çapında fiyatlanır. Bu nedenle ABD varillerinin piyasadan çekilmesi, küresel fiyatları muhtemelen aşağı değil yukarı iter.
Etki herkes için aynı olmaz:
| Araç/varlık | Yasak gelirse olası yön | Neden |
| Low Sulphur Gasoil (GASOIL-C.) | Yukarı | Avrupa ve Asya, zaten çok sıkışık arzda ABD tedarikini kaybeder |
| MPC, VLO, PSX | Aşağı (en azından ilk etapta) | Meksika Körfezi kıyısındaki dizel, dünya fiyatına göre iskontolu kalır; bu da marjları sıkıştırır |
| Brent (UKOUSD-STD, UKOUSDft-S) | Karışık / hafif yukarı | Arz kaygısı destek olur; ancak rafinerilerin daha az çalışması ham petrol talebini azaltır |
| WTI (USOUSD-STD, CL-OIL-STD) | Karışık / daha zayıf | ABD rafineri çalışmasının düşmesi, içeride daha fazla ham petrolün kullanılmadan kalmasına yol açabilir |
Etki, gümrük vergileri (ithalata ek vergi) haberlerine benzer şekilde fiyatlara yansıyor. Küresel ekonomi üzerindeki son etkileri burada takip edin.
Ham petrol tarafı ikincil etki. Kasım vadeli Brent Çarşamba günü varil başına 100 dolar civarında, WTI ise 90 dolar civarındaydı. Dar boğaz ham petrol arzı değil rafinaj kapasitesi (ham petrolü yakıta çevirme gücü) olduğu için, bu tür politika haberlerinde ham petrolden çok ürün fiyatlarının daha sert hareket etmesi beklenir.
Rafineri rallisinin en kırılgan olduğu yer
En doğrudan risk marjlara. Yasak, ABD dizel fiyatını küreselin altına iter ve ham petrol maliyeti ile yakıt satış fiyatı arasındaki farkı daraltır. İhracatın kesilmesi, Körfez Kıyısı’ndaki depoları doldurur; rafinerileri daha az ham petrol işlemeye zorlar. Bu da benzin ve jet yakıtı üretimini de azaltır. Yerel benzin arzı kısıtlı bölgelerde (örneğin Kaliforniya) pompada fiyatlar artabilir. Marathon, Körfez Kıyısı ihracatında dizel ve jet yakıtının payı yüksek olduğu için çoğundan daha fazla etkilenebilir.
Talep (tüketim) tarafı daha sessiz ama etkili risk ve şimdiden görünüyor. EIA’nın haftalık verileri, ABD dizel tüketiminin geçen yıla göre %3, iki yıla göre %8 düştüğünü gösteriyor. J.B. Hunt’ın uyarısı, yüksek yakıt maliyetinin yük taşımacılığı faaliyetini ne kadar hızlı yavaşlatabileceğini ortaya koyuyor. Analistler de pozisyon alıyor: Jefferies bu hafta Valero ve Marathon’u “al”dan “tut”a indirdi; Marathon için 413 dolarlık hedef fiyat verdi.
Son risk daha kalıcı: İhracat yasakları hızlı gelir, geri alınması yavaş olur. Uzun vadede, bu tür kısıtlar yurt dışındaki alıcıları ABD yakıtına bağımlılığı azaltmaya yönlendirebilir.
Rafineri temasında bir sonraki dönemi ne belirleyecek
Kıtlık hâlâ rafinerileri destekliyor. Asıl soru, Washington’ın bu avantajın tamamını kullanmalarına izin verip vermeyeceği. Dört sinyal belirleyici olacak.
- Nihai politika kararı. Tam yasak, kısmi kısıt ya da hiçbir adım atılmaması; rafineriler ve yakıt piyasası için çok farklı sonuçlar doğurur.
- Jones Act muafiyeti. Jones Act (ABD’de deniz taşımacılığında belirli yüklerin ABD bayraklı/ABD yapımı gemilerle taşınmasını şart koşan yasa) için muafiyetin uzatılması, ihracatı kısmadan iç piyasadaki arz baskısını hafifletebilir.
- EIA haftalık verileri. Dizel stokları ve talep eğilimi, kıtlığın güçlenip güçlenmediğini gösterecek.
- ABD-Avrupa dizel fiyat farkı. ABD ile Avrupa fiyatları arasındaki makasın açılması, piyasaların ihracatın daha da sıkılaşacağına hazırlandığına işaret edebilir.
Şimdilik rafineriler, lehlerine işleyen arz krizinin ve aleyhlerine dönebilecek siyasi takvimin arasında kaldı. Son çeyrekte kazanılan 25 milyar dolar, ihracatın serbest akmasının değerini gösteriyor. Bu akışı yavaşlatan her politika, piyasanın daha küçük bir kârlılığı fiyatlamasına yol açar.
Politika başlıkları ve EIA’nın haftalık stok verileri piyasayı hızlı oynatabileceği için, yatırımcılar ekonomik takvim üzerinden gelişmeleri izleyebilir ve VT Markets’te enerji CFD’lerini (CFD: fark sözleşmesi; dayanak varlığı sahiplenmeden fiyat hareketine göre al-sat yapılmasını sağlayan türev ürün) inceleyebilir.
VT Markets ile dizel gerilimini işlemlere taşımak
Dizel ihracatı tartışması netleşmedi. Politika güncellemesi gelirse enerji piyasaları hızlı tepki verebilir. VT Markets, bu haberle bağlantılı varlıklarda CFD erişimi sunar. Böylece yatırımcılar, dayanak varlığı (örneğin hisseyi ya da emtiayı) satın almadan olası fiyat hareketlerini takip edebilir.
Dizel geriliminin merkezindeki enerji varlıklarını, yakıt fiyatlarından rafinerilere ve küresel petrol göstergelerine kadar VT Markets’te izleyin. Bugün hesap açın.
Trader özeti için dokunun
Dizel talebi güçlü görünürken ABD rafinerileri neden baskı altında?
ABD rafinerileri küresel dizel kıtlığından faydalandı. Ancak olası ihracat kısıtları, yurt dışı satışlarını azaltabilir ve rafinaj marjlarını (yakıt satış fiyatı ile ham petrol maliyeti arasındaki fark) düşürebilir.
ABD neden dizel ihracatına sınırlama getirmeyi düşünüyor?
İç pazarda dizel fiyatları yüksek seyrederken, politika yapıcılar ABD içinde yakıt bulunabilirliğini artırmak istiyor.
Dizel ihracat yasağı küresel yakıt piyasasını nasıl etkiler?
ABD’den dizel ihracatının kesilmesi, Avrupa ve Asya’da arzı daha da sıkıştırabilir ve küresel dizel fiyatlarını yukarı itebilir.
Dizel ihracat kısıtlarından en çok hangi ABD rafinerileri etkilenir?
Valero, Marathon Petroleum ve Phillips 66 gibi büyük rafineriler, ihracat akışı sınırlanırsa marj baskısı görebilir.
Hemen işlem yapmaya başlayın — gerçek VT Markets hesabınızı oluşturmak için buraya tıklayın.
