Ekim, jeopolitik ve ekonomik gelişmelerin yatırımcı algısını değiştirdiği, küresel piyasalar için kritik bir ay oldu.
Öne çıkan gelişme, Hamas ile İsrail arasındaki ateşkes ile birlikte ABD’nin Rusya’nın en büyük iki petrol şirketi Lukoil ve Rosneft için açıkladığı yeni yaptırımlar oldu. (Yaptırım: Bir ülke ya da şirkete uygulanan ticaret/finans kısıtlaması.)
Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın Vladimir Putin’e ve Ukrayna’daki savaşa yönelik sabrının azaldığı izlenimiyle Moskova üzerindeki baskıyı artırdı.
Ayın başında ABD-Çin ticaret gerilimi yeniden gündeme geldi. Trump, Pekin’in kritik minerallere ihracat kısıtı getirmesine karşılık Çin mallarına %100 gümrük vergisi (tarife: ithal ürüne uygulanan vergi) tehdidinde bulundu.
Ancak Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Asya’da görüşmesi sonrası hava hızla değişti. İki lider bir ticaret çerçevesi (çerçeve anlaşma: ana başlıkları belirleyen, detayları sonradan netleşen anlaşma) üzerinde uzlaştı; buna tarifelerin geçici olarak askıya alınması ve yeni tarım ürünü alımlarına yönelik taahhütler de dahil oldu. Bu gelişme küresel piyasalarda iyimserliği artırdı.
Diğer yandan ABD’de hükümetin kapanması (government shutdown) beşinci haftasına girerken, önemli ekonomik verilerin açıklanmasını sınırlamayı sürdürüyor. Buna rağmen Fed 25 baz puan faiz indirimi yaptı. (Baz puan: %0,01; 25 baz puan = 0,25 puan.) Fed Başkanı Jerome Powell, temkinli bir dille sonraki adımların gelecek verilere bağlı olacağını vurguladı.
Karar, enflasyonun beklentiden biraz daha düşük geldiği bir veriyle aynı döneme denk geldi. Bu da enflasyondaki düşüş sürerse para politikasında ek gevşeme olabileceği beklentisini güçlendirdi. (Para politikası: Merkez bankasının faiz ve likidite adımları.)
Emtia tarafında altın kısa süreliğine ons başına 4.000 doların üzerine çıktı; ardından son 10 yılın en sert günlük düşüşünü kaydetti. Petrol fiyatları ise yaptırımların Rus arzını azaltmasıyla yıl içi diplerden toparlandı. (Ons: Altın gibi kıymetli metallerde kullanılan ölçü birimi; yaklaşık 31,1 gram.)
Forex
Küresel büyümeye dair kaygılar ve güvenli liman talebindeki artış (güvenli liman: belirsizlikte yatırımcının yöneldiği varlıklar) Ekim boyunca ABD dolarını destekledi. Ancak hükümet kapanmasına ilişkin belirsizlik, yükselişi sınırladı.
Daha zayıf gelen TÜFE (CPI) verisi (TÜFE: tüketici fiyat endeksi, enflasyon göstergesi), Fed’in ilave faiz indirimleri yapabileceği beklentisini artırdı. Bu beklenti ilerleyen dönemde doları baskılayabilir.
Euro, ECB’nin (Avrupa Merkez Bankası) büyümeyi destekleme ile enflasyonu kontrol etme arasında denge arayışını sürdürmesiyle zayıfladı. 2025’teki güçlü performansın ardından EURUSD paritesi (parite: iki para biriminin birbirine karşı değeri) sınırlı bir düzeltmeye girdi. Yatırımcılar yön için enflasyon ve istihdam verilerini izliyor.
Şekil 1: EURUSD dört saatlik grafikte, Ekim’de doların güçlü seyriyle aşağı yönlü kanalın sürdüğü görülüyor. (Kanal: fiyatın iki paralel çizgi arasında hareket etmesi.)
Gold
Altın ve gümüş Ekim’de rekor seviyelere çıktı. Altın ons başına 4.000 dolar eşiğini aşarak yaklaşık 4.380 dolara yükseldi. Gümüş de 50 dolar/ons üzerine çıkıp 54,40 doları gördü.
Zirvelerin ardından iki metalde de sağlıklı bir düzeltme yaşandı. Altının 21 Ekim’deki sert günlük kaybı, 10 yılı aşkın sürenin en hızlı düşüşü oldu. Buna karşın ana yükseliş dinamikleri korunuyor: jeopolitik riskler, enflasyon belirsizliği ve merkez bankalarının güçlü alımı genel eğilimi destekliyor. (Düzeltme: hızlı yükseliş sonrası geçici geri çekilme.)
Son geri çekilme, daha çok teknik düzeltme ve kâr satışı olarak değerlendiriliyor. (Teknik düzeltme: grafiğe dayalı seviyelerden gelen geri çekilme; kâr satışı: yükseliş sonrası yatırımcının kazancı realize etmesi.) Bu hareketi, gerilimin azalması ve kısa süreli risk alma isteğinin (risk-on: yatırımcının daha riskli varlıklara yönelmesi) geri gelmesi de destekledi.
Şekil 2: Altının dört saatlik grafikte 4.000 dolar/ons üzerini kırdıktan sonra ay sonuna doğru geri çekildiği görülüyor. (Kırılım: önemli bir seviyenin aşılması.)
Oil
Petrol fiyatları Ekim’in başında baskı altında kaldı ve varil başına 56 dolar civarındaki yıl içi dip seviyelerine yaklaştı. Bunun arkasında, OPEC+’ın (OPEC ve OPEC dışı bazı üreticilerin oluşturduğu grup) üretim kısıntılarını gevşetmesi ve ABD, Brezilya, Kanada gibi OPEC dışı üreticilerin üretimi artırması vardı. Zayıf talep de arz fazlası (oversupply: piyasada ihtiyaçtan fazla ürün) endişesini büyüterek fiyatları aşağı çekti.
Ay ortasında tablo tersine döndü. ABD’nin Lukoil ve Rosneft’e yaptırım uygulaması sonrası, bazı Asyalı alıcılar ikincil yaptırım (secondary sanctions: yaptırım uygulayan ülkeyle iş yapan üçüncü tarafın da cezalandırılması riski) endişesiyle Rus petrolü alımını kıstı. Bu durum kısa vadeli arzı azalttı ve fiyatları dipten yukarı taşıdı.
Ancak analistler, yaptırımların hedefi olan “Rusya’yı Ukrayna konusunda masaya çekme” sonucu doğurması halinde toparlanmanın kalıcı olmayabileceğini düşünüyor.
Şekil 3: Petrolün dört saatlik grafiğinde ay başındaki zayıflığın ardından, Rus enerji şirketlerine yönelik ABD yaptırımlarıyla toparlanma görülüyor.
Crypto
Bitcoin Ekim boyunca sert dalgalandı (volatilite: fiyatın hızlı ve geniş aralıkta hareket etmesi) ancak genel bant içinde dengesini korudu. Kripto varlık, ayın başında 125.000 doların üzerinde yeni zirve gördü; ardından vadeli işlemler kaynaklı tasfiyeler (likidasyon: kaldıraçlı pozisyonun teminat yetmediği için zorla kapatılması) sert satış getirdi.
Daha sonra fiyatlar dengelendi. Jeopolitik tansiyonun düşmesi ve risk iştahının toparlanmasıyla BTC, 104.000 doların altındaki diplerden 115.000 dolar bölgesine doğru toparlandı.
Şekil 4: Bitcoin günlük grafiğinde Ekim dalgalanması görülürken, genel yükseliş yapısı korunuyor. (Yükseliş yapısı: daha yüksek dip ve tepe oluşumu.)
Indices
ABD borsaları, ABD-Çin ticaret savaşının yeniden alevleneceği endişesiyle Ekim’e sert düşüşle başladı. Trump’ın “Çin’e karşı değil, Çin’le birlikte çalışmak istiyoruz” mesajı sonrası algı hızla toparlandı.
Piyasalar, Hazine Bakanı Scott Bessent’in iki ülkenin bir ticaret anlaşması çerçevesi üzerinde uzlaştığını açıklamasıyla yükseldi. Güney Kore’de beklenen Trump-Şi görüşmesi öncesinde S&P 500 yeni rekorlara tırmandı.
Avrupa’da endeksler (endeks: seçili hisselerden oluşan sepetin performans göstergesi) yükselişe eşlik etti; FTSE yeni zirveler gördü. Asya’da Nikkei ve ASX rekor seviyelere çıktı. Çin’in A50 Endeksi de ticaret görüşmelerine dair iyimserlikle son bir yılın en yüksek seviyesine yükseldi.
Şekil 5: S&P 500 dört saatlik grafikte, ticaret savaşı endişesiyle ilk satışın ardından ABD-Çin çerçeve anlaşması açıklamasıyla gelen hızlı yükseliş görülüyor. (Boşluklu açılış/gap: fiyatın bir önceki kapanıştan farklı seviyeden açılması.)
Piyasa Oyun Planı: Kasım İçin İşlem Stratejisi
ABD endeksleri rekor seviyelerdeyken, Fed’in yeni faiz indirimi ve ABD-Çin geriliminin azalması Kasım’a iyimserlik taşıdı. Ancak riskler de yüksek.
ABD Endeksleri Neden Rekor Kırdı?
Yükselişi üç ana unsur destekledi:
- Parasal gevşeme: Fed’in 25 baz puanlık indirimi, piyasaya para akışının sürebileceği beklentisini güçlendirdi. (Likidite: piyasada kolay alım-satım yapmayı sağlayan para/işlem hacmi.)
- Ticarette istikrar: Trump-Şi çerçevesi, riskli varlıkların üzerindeki önemli bir belirsizliği kaldırdı. (Riskli varlıklar: hisse, gelişen ülke varlıkları gibi dalgalanmaya açık araçlar.)
- Şirket kârları: Beklentilerin üzerinde gelen bilançolar, özellikle teknoloji ve banka hisselerini destekledi. (Bilanço/finansal sonuç: şirketin kâr, gelir ve mali yapısını gösteren dönem verisi.)
Sonuç olarak hisse piyasasında yükseliş daha geniş tabana yayıldı ve küresel risk iştahı arttı.
Faiz İndiriminin Etkisi
Fed’in kararı, politikanın yeniden destekleyici hale geldiği algısını güçlendirdi. Bu da teknoloji, isteğe bağlı tüketim (consumer discretionary: zorunlu olmayan harcama odaklı şirketler) ve finans gibi büyümeye duyarlı alanlara para girişini artırdı.
Ancak Powell’ın temkinli mesajı, sonraki adımların veriye bağlı kalacağını gösteriyor. Enflasyon veya istihdam verileri beklentiden güçlü gelirse dalgalanma artabilir.
Strateji ve Fikirler
Yatırımcılar, önde gelen endekslerde geri çekilmelerde pozisyonu korumayı (düşüşte alım) veya daha düşük faizden faydalanan sektörlere yönelmeyi düşünebilir. Faiz indirimleri sürerse büyüme hisseleri ve faize duyarlı varlıklar öne çıkabilir. (Faize duyarlı: faiz düşünce değer kazanma eğilimi yüksek varlıklar.)
Daha kısa vadeli hareket isteyenler, olası yükselişi hedeflerken düşüş riskini sınırlamak için opsiyon stratejilerini değerlendirebilir. (Opsiyon: belirli tarihe kadar belirli fiyattan alma/satma hakkı veren sözleşme.)
Risk
Çarpanlar yüksek. (Değerleme/çarpan: hisse fiyatının kâra veya gelire göre pahalı/ucuzluğunu gösteren oranlar.) İyimserlik büyük ölçüde fiyatlara girdiği için, veri hayal kırıklığı veya jeopolitik gerilim sert tepkiler doğurabilir. Enflasyon, istihdam ve Fed açıklamaları yakından izlenmeli.
