Euro, Orta Doğu’da saldırıların yeniden başladığına dair haberlerin ardından Pazartesi günü ABD Doları karşısında geriledi. EUR/USD paritesi 1,1690 civarında işlem gördü ve gün içinde yaklaşık %0,25 düştü.
ABD Dolar Endeksi (DXY) 98,47 civarında seyretti ve Cuma günkü toparlanmasını sürdürdü. (DXY, doların euro, yen gibi başlıca para birimlerinden oluşan bir sepete karşı değerini gösteren endekstir.) Birleşik Arap Emirlikleri, Nisan başındaki kırılgan ateşkesten (kolay bozulabilen ateşkes) bu yana İran tarafından ilk kez hedef alındı.
Yenilenen Orta Doğu Gerginliği
Fuceyre’de (Fujairah) bir petrol tesisinde, insansız hava aracı (İHA/drone) saldırısının ardından yangın çıktığı bildirildi. İngiliz ordusu, BAE açıklarında iki yük gemisinin alev aldığını açıkladı.
İran’ın Fars haber ajansı, iddiaya göre Devrim Muhafızları’nın (IRGC; İran’ın askeri gücü içinde ayrı bir yapı) uyarılarının ardından Cask (Jask) yakınlarında bir ABD deniz aracına iki füzenin isabet ettiğini öne sürdü. Axios’a göre bir ABD’li yetkili, herhangi bir Amerikan gemisinin vurulduğunu reddetti.
Tahran, ABD Başkanı Donald Trump’ın “Project Freedom” adlı bir deniz görevi açıklamasının ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki adımlarla ilişkilendiriliyor. (Hürmüz Boğazı, petrol taşımacılığı için kritik bir deniz geçididir.) Görevin amacı, su yolunda mahsur kalan gemilerin geçişini yönlendirmek.
Petrol fiyatları, gerginlik sürdükçe “jeopolitik risk primi”ni korudu. (Jeopolitik risk primi, savaş/gerilim gibi riskler nedeniyle fiyatlara eklenen fazladan bedeldir.) Yüksek enerji maliyetleri enflasyonu (genel fiyat artışı) yükseltti ve merkez bankalarının para politikasını sıkı tutmasına neden oldu.
Faizler ve Oynaklık Görünümü
CME FedWatch Tool, Aralık ayında ABD’de faiz artışı olasılığını yaklaşık %33 gösteriyor; bu oran bir hafta önce sıfıra yakındı. (FedWatch, piyasadaki faiz beklentilerini vadeli işlemlerden hesaplayan göstergedir.) Piyasalar en az iki ECB faiz artışını fiyatlıyor; dikkatler Cuma günü açıklanacak ABD Tarım Dışı İstihdam (Nonfarm Payrolls; tarım dışı sektörlerdeki yeni istihdamı gösteren kritik veri) raporuna çevrildi.
Euro, Bab el-Mendeb Boğazı’nda gemiciliğe yönelik saldırıların yeniden başlamasıyla yatırımcıların “güvenli liman” dolara yönelmesi sonucu ABD Doları karşısında baskı altında; EUR/USD 1,0750 civarında işlem görüyor. (Güvenli liman, belirsizlikte talep gören varlık/para birimidir.) ABD Dolar Endeksi (DXY) 104,50 üzerinde güçlü kalırken bu durum doların genel gücüne işaret ediyor. Ortam, riskli varlıklar (hisse senedi gibi dalgalanması yüksek yatırım araçları) için zorlaşıyor ve geçmiş jeopolitik gerilim dönemlerini hatırlatıyor.
Bu tablo, 2025’te ABD-İran geriliminin Hürmüz Boğazı’nda benzer şekilde “güvenli varlıklara kaçış”ı (risk artınca daha güvenli görülen varlıklara yönelim) tetiklediği döneme benziyor. O dönemde jeopolitik risk primi piyasaya yansırken dolar belirgin şekilde güçlenmişti. Bu tür olayların euro yerine doları desteklemesinin önemli bir nedeni, Avrupa’nın enerji ithalatına (dışarıdan enerji alma) daha bağımlı olmasıdır.
Etki en net enerji piyasasında görülüyor: Brent petrol son iki haftada %8 yükselerek varil başına 92 doların üzerine çıktı. (Brent, küresel petrol fiyatlamasında referans kabul edilen ham petrol türüdür.) Bu artış enflasyon görünümünü zorlaştırıyor; ABD çekirdek TÜFE (core CPI; enerji ve gıda gibi oynak kalemler hariç enflasyon) %3,6 ile yüksek kalıyor. Kalıcı enflasyon, yılın geri kalanı için merkez bankası politikasının yeniden değerlendirilmesine neden oluyor.
Bu durum, ABD Merkez Bankası Fed’in yakın zamanda faiz indirmesini (faizleri düşürmesini) zorlaştırıyor; bu, bir ay önceki beklentilere göre belirgin bir değişim. Vadeli işlemler piyasaları (gelecekteki fiyat/ faiz beklentisini yansıtan sözleşmeler) artık Eylül’e kadar faiz artışı ihtimalini %40’a işaret ediyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ise benzer enflasyonla birlikte bölgesel GSYH büyümesi (ekonominin toplam üretim büyümesi) sıfıra yakın seyrettiği için daha zor bir konumda.
Bu ortamda türev ürün (değerini döviz, faiz, emtia gibi başka bir varlıktan alan finansal araç) işlemcileri daha yüksek “oynaklık” (volatilite; fiyatların hızlı ve geniş aralıkta değişmesi) beklemeli. EUR/USD’de bir aylık “zımni oynaklık” (implied volatility; opsiyon fiyatlarından çıkarılan beklenen oynaklık) %9,5’e sıçradı. Bu, opsiyonları (belirli fiyattan alma/satma hakkı veren sözleşme) pahalılaştırsa da “korunma” (hedge; riski azaltmak için yapılan işlem) açısından değerini artırır.
Eurodaki zayıflığın devamı için EUR/USD satım (put) opsiyonu alınması veya maliyeti düşürmek ve riski sınırlamak için put spread kullanımı düşünülebilir. (Put opsiyonu, fiyat düşüşünden kazanç sağlayan; spread ise iki farklı kullanım fiyatıyla maliyeti azaltan opsiyon kombinasyonudur.)
Bu “riskten kaçış” (risk-off; yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşması) eğilimi, Kızıldeniz’de tansiyon net biçimde düşene kadar EUR/USD yükselişlerini sınırlayabilir. Bölgeden gelecek haberler yakından izlenmeli; olumlu bir gelişme sert bir ters harekete yol açabilir. Ayrıca Cuma günkü ABD istihdam verisi, Fed’in bir sonraki adımını şekillendirmede kritik olacak.
