Reuters’a göre Donald Trump, İran’ın İsrail hedeflerine füze salvosu göndermesinin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya misilleme yapmamasını söyleyeceğini belirtti. Fırlatmalar, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın X’te yaptığı ve ABD’nin “deniz ablukası ve Lübnan’a ilişkin anlaşmaların ihlali” ile ateşkesi bozduğunu söylediği açıklamaların ardından geldi. İsrail ordusu, nisan başından bu yana ilk kez İran’dan gelen füze dalgalarını önlediğini bildirdi. İranlı yetkililer ise İsrail’in Lübnan’daki operasyonunu sürdürmesi halinde yeni saldırıların geleceğini söyledi; İsrail’in İran destekli Hizbullah ile çatışmalar sürerken pazar günü Beyrut’u vurduğu belirtildi. CNN, Trump’ın ayrıca Netanyahu’nun İran’la bir anlaşmayı kabul etmekten “başka seçeneği olmayacağını” söylediğini ve saldırıların ABD-İran müzakerelerini sürdürme hedefini değiştirmediğini aktardı.
Petrol piyasaları hızlı tepki verdi. Batı Teksas türü ham petrol (WTI) gün içinde %2,83 yükselerek 90,85 dolara çıktı. WTI, Cushing teslim noktası baz alınarak fiyatlanan, hafif ve düşük sülfürlü bir ABD ham petrolü olup Brent ve Dubai ile birlikte yaygın bir referans olarak kullanılır. Fiyatı arz-talep dengesi, jeopolitik kesintiler ve yaptırımlar, OPEC üretim politikası ve petrolün büyük ölçüde dolar üzerinden işlem görmesi nedeniyle ABD doları tarafından belirlenir. Amerikan Petrol Enstitüsü (API) ve Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) haftalık stok verileri fiyatları oynatabilir; sonuçlar zamanın %75’inde birbirinin %1’i içinde seyreder ve EIA serisi daha güvenilir kabul edilir. OPEC’in 12 üyesi bulunur ve yılda iki kez toplanır; OPEC+ ise OPEC dışı 10 ülkeyi de kapsar.
Jeopolitik Sürücüler ve Piyasa Oynaklığı
İran ile İsrail arasında doğrudan çatışma haberlerinin ilk etkisiyle ham petrol fiyatlarının varil başına 90 doların üzerine sıçradığını görüyoruz. Ancak ABD’nin tansiyonu düşürme yönündeki baskısı önemli bir belirsizlik yaratıyor ve ilave kazanımları sınırlayabilir. Bu da şimdilik temellerden ziyade manşetlerin fiyatlama üzerinde belirleyici olduğu, iki yönlü bir piyasa oluşturuyor.
Bu jeopolitik gerilim, zımni oynaklıkta sert bir artışa yol açtı. CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX) son seansta %15’in üzerinde artarak 42,5’e yükseldi ve 2024 sonundan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bunun opsiyon alımını pahalı hale getirdiğini düşünüyoruz; ancak prim satmak isteyenler için fırsatlar sunuyor.
WTI üzerindeki mevcut jeopolitik risk priminin (varil başına 5-7 dolar olarak tahmin ediyoruz) diplomatik girişimlerin başarılı olması halinde hızla eriyebileceğini öngörüyoruz. Bu durumda piyasanın odağı yeniden temel dinamiklere kayacaktır. EIA’nın son verileri, geçen hafta 2,1 milyon varillik sürpriz bir stok artışına işaret ediyor; bu da yaz sürüş sezonu öncesinde talebin zayıflıyor olabileceğini düşündürüyor.
Stratejik Değerlendirmeler ve OPEC+ Görünümü
Bu paterni daha önce de gördük; örneğin 2019’da Suudi petrol tesislerine yönelik saldırılar sonrası fiyatlar yaklaşık %20 sıçramış, ardından hızla geri çekilmişti. Burada da ilave askeri adım gelmezse benzer bir hızlı düzeltme mümkün. Bu geçmiş deneyim, ilk ralliyi aşırı agresif biçimde kovalamaya karşı temkinli olunması gerektiğine işaret ediyor.
Yüksek zımni oynaklık dikkate alındığında, olası bir fiyat tavanından fayda sağlayacak stratejilere bakıyoruz. WTI vadeli işlemleri üzerinde “out-of-the-money” alım (call) opsiyonları satmak veya ayı (bear) call spread kurmak makul olabilir. Bu pozisyonlar, tansiyon düşüşü anlatısı güç kazandıkça fiyatların yataylaşması ya da gerilemesi halinde kazanç sağlar.
OPEC+’ı da yakından izliyoruz; bir sonraki toplantı 1 Temmuz’da planlanıyor. Önemli üyelerden, piyasaları sakinleştirmek için atıl kapasitenin kullanılabileceğine dair gelebilecek mesajlar fiyatlar üzerinde belirgin aşağı yönlü baskı yaratır. Hedefleri çoğu zaman piyasa istikrarıdır; 100 doların üzerinde kalıcı bir fiyat sıçraması değil.
