ABD ile İran, üç sayfalık bir ön mutabakat metnini (memorandum of understanding: bağlayıcılığı sınırlı, niyet ve çerçeve metni) görüşüyor, Axios yazdı. Görüşmeler, İran’ın nükleer programına ilişkin adımlara ve devam eden çatışmayı bitirmeyi hedeflediği söylenen bir plana odaklanıyor.
Washington, İran’ın dondurulmuş varlıklarından (yaptırımlar nedeniyle kullanılamayan para) yaklaşık 20 milyar doların serbest bırakılmasını; karşılığında İran’ın neredeyse 2.000 kilogram olduğu tahmin edilen zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini değerlendiriyor. Axios’a göre malzemenin bir kısmı üçüncü bir ülkeye taşınabilir, kalan kısmı ise uluslararası gözetim altında (denetçiler tarafından izlenerek) İran’da “seyreltilerek” daha düşük zenginleştirme seviyesine indirilebilir.
Axios Raporundan Öne Çıkanlar
Görüşmeler, nükleer zenginleştirmeye “gönüllü ara” verilmesini de kapsıyor. ABD 20 yıl, İran ise beş yıl öneriyor. Axios, bu hafta sonu İslamabad’da, Pakistan’ın arabuluculuğunda ve Mısır ile Türkiye’nin desteğiyle yeni görüşmeler olabileceğini; ancak anlaşmazlıkların sürdüğünü belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghçi, Cuma günü, Lübnan’daki ateşkesle uyumlu olarak ateşkes süresi boyunca tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçebileceğini söyledi.
Piyasalarda ABD Dolar Endeksi (DXY: doların diğer büyük para birimlerine karşı değerini gösteren endeks) %0,37 düşerek 97,80’e indi. WTI ABD petrolü (ABD ham petrol göstergesi) %7,70 gerileyerek 82,70 dolara düştü; bu seviye bir aydan uzun sürenin en düşüğü oldu.
2025’te ABD-İran anlaşması konuşulunca petrol fiyatları sert düşmüş, dolar zayıflamıştı. WTI’ın 82 dolar civarına inmesinde, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin kalıcı olarak açık kalacağı beklentisi etkiliydi. Bugün görüldüğü gibi bu iyimserlik erkenmiş.
Piyasa Bağlamı ve Riskin Fiyatlanması
Geçen yıl konuşulan kapsamlı anlaşma tam olarak hayata geçmedi; piyasada belirsizlik uzadı. Doğrudan çatışmadan kaçınılsa da, temel gerilimler küresel tedarik zincirleri için önemli bir unsur olmaya devam ediyor. Nisan 2026 itibarıyla kısmi anlaşmalara uyum dalgalı, iki tarafın söylemleri de manşet riskini (haber akışının ani fiyat dalgası yaratma riski) canlı tutuyor.
Petrol “türev ürünleri” (vadeli işlemler ve opsiyonlar gibi, değeri petrol fiyatına bağlı finansal ürünler) açısından bu, jeopolitik risk priminin (risk nedeniyle fiyata eklenen pay) yeniden güçlü biçimde gündemde olduğu anlamına geliyor; WTI şu anda varil başına yaklaşık 94 dolarda. EIA verileri (ABD Enerji Enformasyon İdaresi) küresel stokların son çeyrekte günlük 1,5 milyon varilden fazla daraldığını gösteriyor; bu da Hürmüz’de olası bir aksamanın etkisini daha kritik hale getiriyor. Bu nedenle, ham petrol vadeli işlemleri üzerine uzun vadeli alım opsiyonları (call: belirli fiyattan alma hakkı) almak, önümüzdeki haftalarda olası ani tırmanışa karşı pozisyon almak için makul bir strateji olarak görülüyor.
ABD Dolar Endeksi (DXY), 2025’te tansiyon düşerken kısa süreli 97,80’i görmüştü; şimdi 105’in üzerinde. Bu, odağın Orta Doğu’dan ABD iç enflasyonuna kaydığını gösteriyor. Mart 2026 TÜFE raporunda (CPI: tüketici fiyat endeksi) yıllık enflasyon %3,2 oldu. Doların yönü artık jeopolitik manşetlerden çok, Fed’in faiz kararlarına bağlı.
Sonuçta izlenmesi gereken değişken “zımni oynaklık” (implied volatility: opsiyon fiyatlarının ima ettiği beklenen dalgalanma). CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX: petrol opsiyonlarından türetilen oynaklık göstergesi), 2025 görüşmelerinde 35’in altına inmişti; 2026’nın büyük bölümünde 48’in üzerinde seyretti. Bu, piyasaların sert fiyat hareketi ihtimalini yüksek gördüğünü; bu nedenle oynaklıkta düşüşe oynamanın maliyetli, korunma için opsiyon sahibi olmanın ise daha avantajlı olabileceğini gösteriyor.
