ABD Başkanı Donald Trump, Çin lideri Şi Cinping’in (Xi Jinping) İran üzerinde etkisi olabilecek bir güce sahip olduğunu söyledi. Reuters cuma günü bu açıklamayı aktardı. Trump ayrıca İran konusunda çok daha fazla sabırlı olmayacağını belirtti.
Trump perşembe günü, Şi’nin İran’la savaşın bitirilmesi için müzakerelere yardımcı olmayı ve Hürmüz Boğazı’nın küresel deniz taşımacılığına açık kalmasını sağlamayı teklif ettiğini söyledi. Ayrıca Çin’in ABD’den petrol almak istediğini ekledi.
Trump, Çin gemilerini Teksas, Louisiana ve Alaska’ya göndermeye başlayacağını söyledi. Çin’in ülkesini aşamalı olarak açacağını da ifade etti.
Trump, Çin’le yapılan görüşmelerde bir “vize şirketi” meselesinin gündeme getirildiğini söyledi. Ayrıca İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunun “gömülebileceğini” (geri çıkarılması zor şekilde depolanabileceğini) ancak kendisinin bunu ele geçirmeyi tercih ettiğini belirtti.
Trump, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu ele geçirmenin, her şeyden çok “kamuoyu algısı” (halk nezdinde görüntü yönetimi) ile ilgili olduğunu söyledi. Ayrıca muhatap olduğu İranlı liderlerin “makul” olduğunu ifade etti.
Petrol piyasası bu gerilimi fiyatlamaya başladı. Temmuz vadeli Brent ham petrol kontratları (belirli bir tarihte teslim edilmek üzere bugünden fiyatı sabitlenen sözleşmeler) temmuz için dar ama yüksek bir bantta işlem gördü; Nisan sonu ve Mayıs başı 2026 boyunca varil başına 95 doların hemen üzerinde seyretti. Daha da önemlisi, CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX) 40’ın üzerine sıçradı. OVX, petrol fiyatında beklenen dalgalanmayı (oynaklığı) opsiyon fiyatlarından türeten bir göstergedir. Bu seviye, opsiyon piyasasının (geleceğe dönük alım-satım hakkı veren sözleşmelerin piyasası) belirgin bir fiyat hareketini satın aldığını gösteriyor.
Bu tedirginlik, İran kaynaklı arz kesintisi ihtimali düşünüldüğünde anlaşılır. İran’ın üretimi geçen yılın büyük bölümünde günde 3,4 milyon varil seviyesinde istikrarlı seyrederken, 2026’nın ilk çeyreğinde ABD’nin yenilenen diplomatik baskısı ortamında 3,2 milyon varile geriledi. Daha fazla tırmanma, zaten sıkı (arzın talebe göre sınırlı olduğu) küresel piyasadan ek varillerin çekilmesine yol açabilir.
Tarihsel metinde değinilen Çin unsuru kritik bir değişken olmayı sürdürüyor. Çin’in İran’dan petrol ithalatı güçlü kaldı; 2025 sonuna kadar ortalama günde 1,1 milyon varil seviyesinde seyretti ve Tahran’a önemli bir ekonomik can suyu sağladı. Bu durum ABD’nin olası stratejilerini zorlaştırıyor ve gerilimin hızlı çözülmesinin zor olduğuna işaret ederek öngörülebilir gelecekte yüksek oynaklık ortamını güçlendiriyor.
Bu zeminde, belirli bir yön tahmini yerine sert fiyat dalgalanmalarına hazırlıklı olmak gerekir. WTI ya da Brent vadeli kontratları üzerine uzun vadeli alım opsiyonu (call: belirli bir fiyattan alma hakkı) almak, arz şoku halinde fiyatların 110 doların üzerine sıçramasına karşı görece düşük maliyetli bir korunma (hedge: riski dengeleme) sağlayabilir. Yüksek primler (opsiyonun peşin maliyeti) ise geri çekilmelerde nakit teminatlı satım opsiyonu (cash-secured put: önceden ayrılmış nakitle, belirli fiyattan alma yükümlülüğü doğuran satış) satmayı, riski üstlenebilenler için cazip bir strateji haline getiriyor.
