IEA, Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişinin hazirandan itibaren kademeli olarak yeniden başlaması varsayımıyla, 2026’da küresel petrol arzının günlük 3,9 milyon varil (bpd) azalacağını öngördü. Daha önceki tahmin günlük 1,5 milyon varillik düşüştü. Hürmüz, küresel enerji arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği kritik bir güzergâh.
IEA, 2026’da toplam küresel petrol arzının talebin günlük 1,78 milyon varil altında kalmasını bekliyor. Önceki raporda arzın talebin günlük 0,41 milyon varil üzerinde olacağı tahmin ediliyordu.
İran savaşı nedeniyle 2026’da küresel petrol talebinin günlük 420 bin varil düşmesi bekleniyor; daha önceki beklenti günlük 80 bin varillik düşüştü. Hürmüz’ün kapanmasıyla bağlantılı toplam küresel arz kaybı ise şubattan bu yana günlük 12,8 milyon varil olarak hesaplanıyor.
Saldırılar, daha az ham petrol bulunabilirliği ve ihracat kısıtlamaları nedeniyle 2026 genelinde küresel rafineri işleme miktarının günlük 1,6 milyon varil azalacağı öngörülüyor. IEA, küresel petrol stoklarının rekor hızla eridiğini; mart-nisan döneminde 246 milyon varilin stoklardan çekildiğini (stok düşüşü) bildirdi.
Rapor sonrası WTI petrolde belirgin bir fiyat tepkisi görülmedi; fiyat %1’e yakın düşüşle 97,50 dolar civarına indi. WTI, ABD ham petrolü için referans gösterge fiyattır ve dolar üzerinden işlem görür. Fiyatlar; arz-talep dengesi, jeopolitik gelişmeler, OPEC kararları ve API ile EIA’nın yayımladığı stok verilerinden etkilenir. (API: Amerikan Petrol Enstitüsü, EIA: ABD Enerji Enformasyon İdaresi; her ikisi de stok ve piyasa verisi sağlar.)
Yeni IEA raporu, 2026 için günlük 1,78 milyon varillik büyük bir arz açığına işaret ediyor; bu, daha önce beklenen “arz fazlası” senaryosuna göre sert bir dönüş. Bu tablo; günlük 3,9 milyon varillik öngörülen arz düşüşü ve sadece son iki ayda 246 milyon varillik rekor stok çekişiyle destekleniyor. Buna karşın WTI ham petrol fiyatının gerilemesi, piyasanın şu anda arz sıkışıklığından çok olası bir resesyonun (ekonomik daralma) talebi zayıflatacağı endişesine odaklandığını gösteriyor.
Piyasanın olumsuz fiyatlamasında, IEA’nın tam yansıtamamış olabileceği zayıf ekonomik verilerin etkili olduğunu düşünüyoruz. Örneğin, geçen hafta açıklanan ABD nisan 2026 tarım dışı istihdam verisi 50 bin kişilik beklenmedik bir gerileme gösterdi; bu da yüksek enerji fiyatlarının ekonomiyi yavaşlatmaya başladığına işaret ediyor. Yavaşlama korkusu, kısa vadede fiziksel arz açığı gerçeğinin önüne geçiyor.
Türev ürün işlemi yapanlar için bu durum, fiziksel piyasadaki sıkışıklık ile “kâğıt piyasadaki” (vadeli ve opsiyon sözleşmeleri gibi finansal ürünlerdeki) algı arasında belirgin bir ayrışma yaratıyor; bu da oynaklığın artabileceği anlamına geliyor. CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX) şimdiden 60’ın üzerine çıkarak yılın en yüksek düzeyine ulaştı; bu, yatırımcıların çok sert fiyat dalgalanmalarını fiyatladığını gösterir. (Oynaklık endeksi, fiyatların ne kadar hızlı ve geniş aralıkta değişebileceğine dair piyasa beklentisini özetler.) Bu oynaklıktan faydalanan stratejiler gündeme gelebilir; örneğin “straddle” (aynı vadede aynı kullanım fiyatlı alım ve satım opsiyonunu birlikte almak) büyük hareketin yönünden bağımsız şekilde güçlü bir fiyat hareketine oynar.
Bu tablo, 2008 ortasında görülen dönemi hatırlatıyor: Petrol varil fiyatı 150 dolara yaklaşmışken, ardından hızla düşmüştü. O dönemde küresel finansal kriz talebi çok sert düşürmüş ve diğer etkenleri gölgede bırakmıştı. Bugün de yatırımcılar, savaş kaynaklı fiyat sıçramasının sonunda bir resesyonu tetikleyip fiyatları aşağı çekebileceği benzer bir senaryoya göre pozisyon alıyor olabilir.
Önümüzdeki haftalarda WTI vadeli işlem eğrisinin yapısını yakından izlemek gerekir. Yakın vadeli kontratlar, daha ileri vadeli kontratlara göre belirgin şekilde daha yüksek fiyattan işlem görüyor; buna “backwardation” denir ve kısa vadeli arz sıkışıklığını yansıtır. Eğer bu fiyat farkı daralmaya başlarsa, gelecekte talebin zayıflayacağı endişesinin bugünkü arz eksikliği kaygısının önüne geçmeye başladığına dair net bir sinyal olur. (Vadeli işlem eğrisi, farklı vadelerdeki fiyatların sıralanmasıdır; piyasanın beklentisini gösterir.)
