ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü Beyaz Saray dışında gazetecilere İran’la yaşanan gerilim hakkında konuştu. ABD’nin İran’la görüşmelerde ciddi ilerleme kaydettiğini ve anlaşmanın yakın olabileceğini söyledi.
Trump, ateşkesin (çatışmaların geçici olarak durdurulması) uzatılması gerektiğinden emin olmadığını belirtti. İran’ın daha önce yanaşmadığı bazı adımları atmaya istekli olduğunu ifade etti.
Anlaşma Sinyalleri ve Jeopolitik Risk
Trump, İran’la anlaşma olmazsa çatışmaların yeniden başlayacağını söyledi. İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini de dile getirdi.
Trump, İran’ın “nükleer tozu” geri vermeyi kabul ettiğini söyledi. (Buradaki ifade net bir teknik terim değil; nükleer programla ilgili kalıntılar/malzeme ya da nükleer faaliyetlerin izlerine işaret eden muğlak bir söylem olarak okunuyor.) Ayrıca İran’ın neredeyse her şeye “evet” dediğini ekledi.
Anlaşma İslamabad’da imzalanırsa Çin’e gidebileceğini söyledi.
Bu açıklamalar, İran’la anlaşmanın yüksek olasılıkla gerçekleşeceği algısını güçlendiriyor; bu da piyasalarda oynaklığın (fiyatların hızlı ve sert dalgalanması) düşebileceğine işaret ediyor. Ana risk, görüşmelerin çökmesi halinde aniden tersine dönüş yaşanması; çünkü alternatif senaryo yeniden çatışma. Türev işlem yapanların (vadeli işlem ve opsiyon gibi ürünlerle işlem yapanlar) önümüzdeki haftalarda jeopolitik risk priminde (yatırımcıların belirsizlik için ekstra getiri talebi) belirgin gerileme senaryosuna göre pozisyon alması beklenebilir.
Petrol Piyasası ve Oynaklık İşlemleri
En doğrudan etki petrol fiyatlarında görülebilir. WTI ham petrolü şu anda varil başına 87 dolar civarında işlem görüyor. İran petrolünün günde 1,3 milyon varilin üzerinde yeniden piyasaya dönebilmesi, fiyatlar üzerinde belirgin aşağı yönlü baskı yaratabilir. Bu senaryoda WTI’da Haziran vadeli satım opsiyonu (put: fiyat düşüşünden kazanç sağlayan opsiyon) almak veya alım opsiyonu spread’i satmak (call spread: yükseliş beklentisini sınırlı tutan opsiyon stratejisi) fiyatın 80 doların düşük seviyelerine gerilemesi ihtimaline karşı değerlendirilebilir.
Gerilimin azalması, varlık sınıfları genelinde zımni oynaklığı (implied volatility: opsiyon fiyatlarına yansıyan beklenen dalgalanma) da aşağı çekebilir. Piyasa korku göstergesi olarak bilinen VIX endeksi, bu tansiyon nedeniyle 18 civarında seyrediyordu; hızla 15 puan civarındaki ortalamasına dönebilir. VIX vadeli işlemlerini satmak (futures: ileri tarihli fiyat üzerinden yapılan sözleşme) veya Mayıs vadeli “paranın dışında” (out-of-the-money: kullanım fiyatı mevcut fiyattan uzak, gerçekleşmesi daha zor) alım opsiyonlarını satmak daha temkinli bir yaklaşım sayılabilir.
Daha düşük enerji maliyetleri ve azalan küresel gerilim, genel hisse senedi piyasası için destekleyici olabilir. Bu da S&P 500 gibi endekslerde pozitif bir duruşa işaret eder. Haziran vadeli SPY alım opsiyonu (SPY: S&P 500’ü izleyen borsa yatırım fonu; call: yükselişten kazanç) almak, olası bir “rahatlama rallisine” (gerilim azalınca gelen hızlı yükseliş) katılma imkânı sağlayabilir.
Öte yandan 2025 sonbaharındaki gerilimler, tablonun ne kadar hızlı bozulabildiğini göstermişti. “Anlaşma olmazsa çatışmalar yeniden başlar” ifadesi açık bir uyarı. Bu iyimserlik boşa çıkarsa, hisselerde uzun vadeli ve ucuz satım opsiyonlarına küçük bir pay ayırmak etkili bir koruma (hedge: zararı sınırlamak için karşı pozisyon) olabilir.
“Barış getirisi” (peace dividend: gerilimin düşmesiyle savunma harcamaları/beklentilerinin zayıflaması) savunma sektörünü baskılayabilir; çünkü bu hisseler 2025’teki çatışmalar boyunca yükselmişti. Büyük bir çatışma riskinin azalmasıyla bu hisselerden çıkış ve başka sektörlere yönelim görülebilir. Savunma ETF’lerinde (ETF: endeks/sektörü izleyen borsa yatırım fonu) veya büyük savunma şirketlerinde satım opsiyonu almak, son yükselişe karşı ters pozisyon (contrarian: kalabalığın tersine) arayanlar için fırsat yaratabilir.
