Haber ajansları, Hürmüz Boğazı çevresinde gerilim artarken ABD ile İran’ın karşılıklı saldırılar gerçekleştirdiğini bildirdi. İran devlet televizyonu, yerel bir yetkiliye dayandırdığı haberinde Buşehr yakınlarında bir ABD uçağının düşürüldüğünü söyledi. Ancak ABD tarafından doğrulama gelmedi.
I24’ün İran kaynaklarına dayandırdığı habere göre Devrim Muhafızları (IRGC), boğazda Amerikan gemileri dahil dört gemiye saldırdığını açıkladı. Ayrıca Fars Haber Ajansı, İran silahlı kuvvetlerinin ülkenin güney bölgelerinden belirlenen hedeflere füze fırlattığını bildirdi. Tesnim Haber Ajansı ise denizden gelen seslerin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere “uyarı” amaçlı karşılıklı ateşten kaynaklandığını aktardı.
Piyasa Tepkisi ve Enerji Etkisi
Hürmüz Boğazı’ndaki karşılıklı eylem iddiaları enerji piyasaları için kritik bir sinyal. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) göre dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu dar geçitten taşınıyor. Bu nedenle olası bir aksama, arz tarafında ciddi sıkıntı anlamına gelir. Bu riskle birlikte piyasada petrol fiyatlarında sert bir yükseliş beklentisi öne çıkıyor. (Vadeli işlem: İleri tarihte belirli fiyattan alım-satım sözleşmesi. Opsiyon: Belirli tarihe kadar belirli fiyattan alma ya da satma hakkı; zorunluluk değildir. Alım opsiyonu/call: Fiyat artışına oynar.) Brent ve WTI (ABD tipi ham petrol göstergesi) gibi petrol sözleşmelerinde alım opsiyonlarına yönelim öne çıkarken, Brent’in gecelik işlemlerde %8’i aşan yükselişle varil başına 95 dolara çıktığı belirtildi.
Bu ölçekte jeopolitik belirsizlik, yatırımcıların daha güvenli varlıklara yönelmesini ve piyasa oynaklığının artmasını tetikleyebilir. CBOE Oynaklık Endeksi (VIX: S&P 500 için beklenen dalgalanmayı ölçen “korku endeksi”) 25’in üzerine çıktı; bu seviye piyasada endişenin arttığına işaret eder. Bu ortamda, olası düşüşe karşı korunma (hedge: Zarar riskini sınırlamak için ters yönde pozisyon alma) amacıyla S&P 500 gibi geniş endekslerde satım opsiyonu (put: Fiyat düşüşüne oynar) talebi artabilir.
Güvenli Limanlar ve Sektör Fırsatları
Askeri gerilim dönemlerinde para genellikle “güvenli liman” varlıklara yönelir. Altın bu haberlerle %3 yükselerek ons başına 2.420 doların üzerine çıktı. (Ons: Altında uluslararası ölçü birimi, yaklaşık 31,1 gram.) Bu tür koşullarda yatırımcıların altın vadeli işlemleri ve altına dayalı borsa yatırım fonlarına (ETF: Borsada hisse gibi alınıp satılan fon) ilgisi artabilir.
Ayrıca askeri gerilimlere duyarlı bazı hisse sektörlerinde hareketlilik görülebilir. Geçmişte 1980’lerdeki “tanker savaşları” gibi dönemlerde savunma sanayi şirketleri öne çıkmıştı; benzer şekilde savunma şirketleri hisselerinde alım yönlü beklentiler gündeme gelebilir. Buna karşılık deniz taşımacılığı ve havayolu hisseleri, artan sigorta ve yakıt maliyetleri nedeniyle baskı altında kalabilir; bu da bu alanlarda düşüşe karşı pozisyon arayanları öne çıkarabilir.
