WTI (ABD tipi ham petrol) Avrupa işlemlerinde Çarşamba günü yaklaşık %4 düşerek varil başına 88,90 dolara geriledi. Böylece önceki seansta görülen %3’ün üzerindeki kazançlar geri verildi. Piyasalar, ABD-İran arasında barış anlaşmasında ilerleme olasılığını tartarken iyimserlik zayıfladı. ABD’nin İran’ın güneyine “meşru müdafaa” (kendini savunma) gerekçesiyle düzenlediği hava saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları, “hava sahası ihlali” iddiasıyla bir ABD F-35 savaş uçağını ve birkaç İHA’yı (insansız hava aracı) hedef aldığını açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı, Hürmüzgan eyaletinde Salı günü erken saatlerde yapılan saldırıları, yedi haftalık kırılgan ateşkesin “ağır ihlali” olarak niteledi. Bu durum, Nisan’daki ateşkes sonrası Hürmüz Boğazı’nı (petrol sevkiyatı için kritik dar geçit) yeniden açmayı hedefleyen görüşmelere ilişkin soru işaretlerini artırdı. Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin, bölgede olası bir tırmanmanın karşılık saldırıları tetikleyebileceği endişesiyle Başkan Donald Trump’tan diplomasiyi öncelemesini istediği bildirildi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, nihai anlaşmanın birkaç gün daha sürebileceğini söyledi. Çözümsüz başlıklar arasında Tahran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan deniz geçişinin kısıtlanmayacağına dair güvence vermeye yanaşmaması yer alıyor.
Ham Petrol Piyasalarında Oynaklık
West Texas Intermediate (WTI) ham petrolünde belirgin bir oynaklık (fiyatların kısa sürede sert iniş-çıkış yapması) görülüyor. Orta Doğu’dan gelen çelişkili haberlerle fiyatlar hızlı yön değiştiriyor. Bugün, 27 Mayıs’ta 88,90 dolar civarına gerileme, piyasanın ABD-İran anlaşması olasılığına ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Bu tablo, yatırımcıların haber akışına bağlı sert hareketlere hazırlıklı olması gerektiğine işaret ediyor.
Piyasadaki tedirginlik ölçülebilir düzeyde: CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX), 35’in üzerine çıktı. OVX, petrol fiyatlarında beklenen dalgalanmayı gösteren bir endekstir; 35 üzeri seviyeler, piyasada büyük fiyat hareketi beklendiğine işaret eder. Geçmişte bu kadar yüksek oynaklık, bir hafta içinde %5 veya daha fazla hareketleri sıklaştırdı. Piyasa, iki olasılığı fiyatlıyor: Barış anlaşması gelirse sert düşüş, çatışma yeniden alevlenirse hızlı yükseliş.
Jeopolitik Risk ve İşlem Stratejileri
Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi çok yüksek. Yaklaşık günlük 21 milyon varil, yani küresel tüketimin %21’i bu dar geçitten geçiyor. Boğazın kapanması ya da askeri bir adım, büyük ve ani bir arz şoku (piyasaya gelen petrol miktarında hızlı azalma) anlamına gelir. Bu, takip edilmesi gereken ana risk.
Jeopolitik gerilim, arz tamponlarının (beklenmedik kesintileri karşılayacak fazladan stok/kapasite) zaten zayıf olduğu bir döneme denk geliyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) son verilerine göre ABD ham petrol stokları, Mayıs sonu için beş yıllık ortalamanın yaklaşık %3 altında seyrediyor. Fiziki piyasanın sıkı olması, herhangi bir kesintinin fiyatlara daha hızlı ve daha güçlü yansıması demek.
Bu tablo daha önce de görüldü. 2020 başında benzer gerilimler, petrol fiyatlarında bir günde %4’ün üzerinde sıçramaya yol açmıştı. Bu, “gap riski”ni (piyasa kapalıyken veya düşük likiditede fiyatın bir anda boşluk bırakarak açılması) öne çıkarıyor; askeri adımlar fiyatları gece boyunca zıplatabilir. Bu ortamda sadece “yukarı/aşağı” yön tahminiyle pozisyon almak çok riskli.
Bu belirsizlikte, yatırımcıların yön tahmini yapmak yerine büyük harekete pozisyon almak için türev ürünleri kullanması daha uygun olabilir. Türev ürünler, değeri başka bir varlığa (örneğin petrol fiyatına) bağlı sözleşmelerdir. USO (petrolü izleyen borsa yatırım fonu) veya WTI vadeli kontratlarında Temmuz-Ağustos vadeli “straddle” ya da geniş “strangle” stratejileri öne çıkıyor. Straddle, aynı vadede hem alım hem satım opsiyonu alarak büyük hareketten yararlanmayı hedefler. Strangle ise farklı kullanım fiyatlarında alım ve satım opsiyonu alıp yine büyük hareketi hedefler. Barış anlaşmasıyla sert düşüş ya da çatışmayla sert yükseliş senaryosunda, yükselen oynaklıktan fayda sağlayabilir.
