ABD ile İran Cuma günü görüşmeler yaptı; İran, Hürmüz Boğazı’nı derhal yeniden açacağını söyledi. Petrol fiyatları gerilerken, ABD borsa endeksleri yükseldi. Dow Jones Industrial Average %2’nin üzerinde arttı; S&P 500 ve Nasdaq Composite ise yaklaşık %1,5 yükseldi.
Haberde bu adımın, 28 Şubat’ta başlayan ve yaklaşık 50 gün önce patlak veren ABD–İsrail ile İran arasındaki çatışmayla bağlantılı olduğu belirtiliyor. Ayrıca çatışma sırasında jet yakıtı fiyatları yükseldiği için havayollarının maliyetlerinin arttığı ifade ediliyor.
Piyasalar Boğazın Yeniden Açılmasına Tepki Verdi
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile Lübnan arasında Perşembe gecesi başlayan 10 günlük ateşkesin ardından İsrail’in Lübnan’a yönelik yeni bombardımanlarının engelleneceğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Seyyid Abbas Erakçi, ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemi geçişinin “tamamen açık” olacağını belirtti.
Ateşkes görüşmelerinin yaklaşık 10 gün önce başladığı aktarılıyor. ABD’nin, İran’ın dondurulmuş 20 milyar dolarlık varlığa erişimi karşılığında “yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumdan” vazgeçmesini görüştüğü belirtiliyor. (Zenginleştirilmiş uranyum: Uranyumdaki U-235 oranının artırılması; oran yükseldikçe nükleer kullanım riski artar.) Buna, %60 ve üzeri saflıkta zenginleştirilmiş uranyum da dahil. Öneride 20 yıllık “moratoryum” (moratoryum: belirli bir faaliyetin belirli süre askıya alınması) ve buna karşılık 5 yıllık bir karşı teklif yer alıyor.
Havayolu hisseleri yükseldi; United %10’un üzerinde artarken, JetBlue ve Southwest’in her biri %9’dan fazla yükseldi. Hilton ve Marriott hisseleri yeni rekor seviyelere çıktı.
Savaş riskinin şimdilik azalmasıyla, CBOE Volatilite Endeksi’nin (VIX; piyasadaki beklenen oynaklığı gösteren, “korku endeksi” olarak da bilinen endeks) Mart ayında muhtemelen 35’in üzerini gördüğü zirvelerden sert düşebileceği değerlendiriliyor. (Oynaklık/volatilite: fiyatların kısa sürede sert dalgalanması.) Bu durum, seçenek sözleşmelerinde (opsiyon: belirli bir tarihe kadar belirli fiyattan alma/satma hakkı veren türev ürün) primlerin (prim: opsiyonun fiyatı) gerilediği bir ortamda “oynaklık satışı” fırsatı yaratabilir. Nakit teminatlı satım opsiyonu satışı (cash-secured put: satım opsiyonu satarken olası alım için nakdi hazır tutma) veya kredi spreadi (credit spread: iki opsiyon işlemiyle net prim geliri hedefleyen sınırlı riskli strateji) gibi yöntemlerin öne çıktığı belirtiliyor.
Önümüzdeki Günlere Yönelik Strateji
Petroldeki sert düşüş, piyasanın Hürmüz Boğazı’nın hemen açılmasını fiyatlaması olarak yorumlanıyor; boğazdan her gün dünya petrolünün yaklaşık beşte biri geçiyor. WTI ham petrolün (WTI: ABD merkezli ham petrol fiyat göstergesi) geçen hafta 110 doların üzerine çıkmış olabileceği, barış görüşmeleri bozulmadıkça yeniden yükselmesinin zorlaşacağı ifade ediliyor. Enerji piyasalarının hızlı tersine dönebileceği hatırlatılarak, düşüşün peşinden koşmak yerine fiyatların dengelenmesinin izlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Havayolu hisseleri bu gelişmeden en doğrudan fayda görenler olarak öne çıkıyor; jet yakıtı, operasyon giderlerinin yaklaşık %30’una yaklaşabiliyor. United Airlines gibi hisselerdeki sıçrama “rahatlama alımı” (kötü senaryo azalınca gelen hızlı yükseliş) olarak görülüyor. Türev ürünlerle (türev: değeri başka bir varlığa bağlı finansal araç) bu duygu değişiminden yararlanmak için JETS ETF’sinde (ETF: borsada işlem gören, sepet mantığında fon) ya da güçlü bileşenlerinde satım opsiyonu satışıyla prim toplama yaklaşımı örnek veriliyor; bu, sektör için en kötü dönemin geride kaldığı beklentisini yansıtır.
S&P 500’deki sıçramayla görülen genel rahatlama, jeopolitik riskin (siyasi/askeri gelişmelerin piyasa üzerindeki etkisi) piyasada geri alınması olarak değerlendiriliyor. Ancak bunun kalıcı bir anlaşma değil, 10 günlük ateşkes olduğu belirtilerek kırılganlık vurgulanıyor. Durumun 2015’te açıklanan İran nükleer anlaşması çerçevesine benzetildiği; olumlu bir adım olsa da başarısızlık riskinin sürdüğü ifade ediliyor.
Bu nedenle ana pozisyonların yükseliş yönlü olsa da, müzakerelerin bozulmasına karşı “hedge” (hedge: zararı azaltmak için koruma işlemi) ihtiyacı vurgulanıyor. Ucuz ve uzak vadeli, “paranın çok dışında” petrol ETF’lerinde alım opsiyonları (far out-of-the-money call: mevcut fiyattan çok daha yukarı kullanım fiyatlı opsiyon) veya Mayıs sonuna vadeli SPY üzerinde satım opsiyonları (SPY: S&P 500’ü izleyen ETF; put: düşüşe karşı koruma sağlayan opsiyon) sigorta amaçlı örnekleniyor. Görüşmelerin çökmesi halinde, bu tür pozisyonların genel piyasa düşüşünden doğacak kayıpları kısmen dengeleyebileceği belirtiliyor.
