CFD İşlemlerinde Senaryo Analizi Nasıl Yapılır?

CFD işlemlerinde senaryo analizi, bir işlem açmadan önce farklı piyasa koşullarında pozisyonun ve hesap bakiyesinin nasıl etkilenebileceğini sayılarla hesaplayan bir risk yönetimi yöntemidir. En iyi senaryo, ana senaryo, en kötü senaryo ve uç (nadir ama sert) senaryolar test edilerek; sadece beklentiye dayanmak yerine olası kâr, zarar ve teminat (marjin) etkisi görülür. Bu rehber, CFD pozisyonlarında senaryo analizinin nasıl yapılacağını, kaldıraç (borçlanarak işlem büyütme) riskini nasıl artırdığını, teminatı, pozisyon büyüklüğünü ve hesap riskini nasıl modelleyeceğinizi; ayrıca MT4 ve MT5’te işlem planlarken gecelik taşıma maliyeti (swap), makasın (alış-satış farkı) açılması ve fiyat boşluklarının (gap) nasıl hesaba katılacağını anlatır.

Öne Çıkanlar:

• CFD’de senaryo analizi, işleme girmeden önce belirlediğiniz fiyat hareketi aralığında kâr/zarar ve teminat ihtiyacını hesaplamaktır.
• Kaldıraç, sonucu katlar; bu yüzden pozisyon büyüklüğünü en kötü senaryo belirlemelidir.
• Üç senaryo çoğu işlem için yeterlidir; takvimli kritik veri/karar öncesinde dördüncü “uç senaryo” eklenir.
• Gecelik taşıma maliyeti (swap), makasın açılması ve hafta sonu boşlukları (gap) modelin içinde olmalıdır.
• Bu hesaplamalar bir tabloda yapılabilir ve MetaTrader 4/5’teki canlı teminat verileriyle kontrol edilir.

Zarar eden işlemlerin çoğu tek bir hatalı girişten kaynaklanmaz. Piyasa tersine giderse ne olacağını hesaplamayan yatırımcıdan kaynaklanır. CFD’de senaryo analizi bu boşluğu kapatır. Umut yerine hesap koyar.

Bu rehber, yöntemin ne anlama geldiğini ve kaldıracın (küçük teminatla daha büyük pozisyon açma) neden yaklaşımı değiştirdiğini anlatır. Uygulama adımlarını ve her senaryoda “serbest teminatın” nasıl hesaplanacağını açıklar. Ayrıca yöntemi diğer risk yaklaşımlarıyla kıyaslar.

CFD İşlemlerinde Senaryo Analizi Ne Demektir?

CFD’de senaryo analizi, bir işlem açmadan önce belirlenen fiyat hareketleri aralığında bir pozisyonun ve hesabınızdaki özsermayenin (equity) nasıl değişeceğini hesaplamaktır. Özsermaye, “bakiye + açık pozisyonların anlık kâr/zararı”dır. Amaç tahmin değil, hazırlıktır.

Kaldıraç, Senaryo Analizinin Amacını Nasıl Değiştirir?

Kaldıraçsız hesapta aleyhinize %2’lik hareket, yatırdığınız paranın %2’si kadar kayıp demektir. Kaldıraçlı hesapta aynı hareket, kaybı katlayabilir.

Bu fark, odağı değiştirir:

• Önemli çıktı sadece kâr/zarar değil, teminat (marjin) etkisidir (hesapta işlem için kilitlenen ve risk arttıkça yetmeyebilen tutar).
• Grafikte küçük görünen hareket, hesapta büyük etki yaratabilir.
• Aşağı yönlü risk (kayıp riski) çoğu yatırımcının beklediğinden hızlı büyür.

Her CFD Yatırımcısının Modellemesi Gereken Üç Senaryo

Çoğu işlem için üç senaryo yeterlidir: ana senaryo (en olası), en iyi senaryo ve en kötü senaryo. Bazı çerçeveler dördüncü olarak uç senaryoyu ekler. Uç senaryo; nadir görülen, çok sert hareketi veya fiyat boşluğunu (gap) temsil eder ve kritik takvimli olaylar öncesinde hazırlanır.

Dört senaryodan sonrası çoğu zaman “pozisyon büyüklüğü” kararını değiştirmez. Asıl kritik karar budur.

Senaryo Analizi, Zarar Kes (Stop Loss) ve Pozisyon Büyüklüğüyle Nasıl Birleşir?

Zarar kes (stop loss), platforma verdiğiniz “fiyat şuraya gelirse pozisyonu kapat” talimatıdır. Senaryo analizi ise bu talimatın nereye konacağını belirleyen mantıktır. Analiz, stop’un sınırlaması gereken kaybı sayıya döker.

Ayrıca bu kaybı “katlanılabilir” yapan kontrat/lot büyüklüğünü (contract size) belirler. Stop, piyasa hızlıyken planı uygular.

Bir CFD Pozisyonunda Senaryo Analizi Nasıl Yapılır?

Senaryo analizi adımları nelerdir? Beş adım. Alışkanlık haline gelince yaklaşık 10 dakika sürer.

Enstrümanı Sürükleyen Ana Etkeni Belirleyin

Her ürünün (parite, emtia, endeks) fiyatını daha çok etkileyen bir ana etken vardır. Modellemeden önce bunu netleştirin.

• Döviz çiftleri: faiz beklentileri ve merkez bankası mesajları
• Altın: reel faizler (enflasyondan arındırılmış faiz) ve ABD dolarının yönü
• Endeksler: şirket kârları, büyüme verileri ve risk iştahı (piyasanın risk alma isteği)

Son Dönem Oynaklığa Göre Hareket Aralığı Belirleyin

Yuvarlak tahminler yerine, ürünün son dönemdeki hareketine bakın. 14 dönemlik ATR (Average True Range), yani “ortalama gerçek aralık”, günlük ortalama hareketi ölçen pratik bir göstergedir:

• Ana senaryo: yaklaşık 1 günlük ortalama hareket
• En iyi ve en kötü senaryo: yaklaşık 2 günlük ortalama hareket
• Uç senaryo: son 12 aydaki en büyük hareket

Elde tutma sürenize (pozisyonu kaç gün taşıyacağınıza) önemli bir veri/karar denk geliyorsa aralıkları genişletin.

Her Hareketi, Lot/Kontrat Büyüklüğünüze Göre Kâr/Zarara Çevirin

Her hareketi pip değeri veya puan değeri ile çarpın. Pip, özellikle dövizde kullanılan küçük fiyat adımıdır.

Örnek:

EUR/USD’de 0,5 lot; 1 pip yaklaşık 5 dolar.

Her Senaryoyu Serbest Teminatla Karşılaştırın

Zarar tutarı tek başına yeterli değildir. Önce serbest teminat ile karşılaştırın. Serbest teminat, açık pozisyonlar varken yeni işlem açmaya ve dalgalanmayı taşımaya yarayan “boş alan”dır. Sonra her senaryodaki zararı hesabın özsermayesinden düşüp, sonucun teminat kapatma (margin close-out) seviyesinin (aracı kurumun otomatik kapatmaya başladığı eşik) üstünde kalıp kalmadığını kontrol edin.

En kötü senaryoda eşik seviyeye yaklaşıyorsanız pozisyon büyüktür.

İşleme Girmeden Önce Her Senaryodaki Aksiyonunuzu Belirleyin

Kararı yazın. Baskı altında “sonradan karar” plan değildir:

• Ana senaryo: pozisyonu taşı veya stop’u kademeli yaklaştır
• En iyi senaryo: kısmi kâr al veya tamamen çık
• En kötü senaryo: tartışmadan çık
• Uç senaryo: toplam hesap riskini hemen azalt

Her Senaryoda Teminatı (Marjin) Modellemek

Kaldıraçlı hesaplar en çok teminatta zorlanır. Senaryo analizi burada işe yarar.

Açık (Gerçekleşmemiş) Zararlar Serbest Teminatı Nasıl Azaltır?

Gerçekleşmemiş zarar (pozisyon kapanmadan oluşan anlık zarar) özsermayeyi düşürür. Kullanılan teminat (used margin) ise genelde sabit kalır; bu yüzden darbenin tamamını serbest teminat taşır. Fiyat her aleyhe adım attığında özsermaye düşer, kullanılan teminat aynı kalır.

Serbest teminat sıfıra yaklaşır. Özsermaye kapatma seviyesinin altına inince pozisyonlar otomatik kapanır.

Teminat Kapatmayı Tetikleyen Hareketi Hesaplamak

Örnek:

5.000 dolarlık hesap; onsu 2.400 dolardan altın (XAUUSD) 1 lot pozisyon; 1:200 kaldıraç.

• Nominal (notional) değer: 100 ons × 2.400$ = 240.000$ (pozisyonun toplam büyüklüğü)
• Gerekli teminat: 240.000$ ÷ 200 = 1.200$
• Kapatma seviyesi kullanılan teminatın %50’siyse: 600$

Özsermaye 5.000$’dan 600$’a düşebilir; yani 4.400$ kayıp

Altında 1 dolarlık hareket 100$ eder; tetikleyici hareket 44$ aleyhe harekettir

Altında 44 dolarlık hareket nadir değildir. Modelin “uyardığı” yer burasıdır.

En Kötü Senaryoyla Maksimum Pozisyon Büyüklüğünü Belirlemek

Aynı hesapta pozisyonu yarıya indirince tablo değişir.

En kötü senaryonuz altının 60$ düşmesi ise 1 lotta hesap zorlanır; 0,5 lotta daha rahat taşınabilir. Büyüklüğü “inandığınız hikâye” değil, en kötü senaryo belirler.

Senaryo Analizi, Diğer Risk Yöntemleriyle Nasıl Kıyaslanır?

Bu yöntemler sık karıştırılır. Her biri farklı soruyu yanıtlar.

Senaryo Analizi ve Duyarlılık Analizi

Senaryo analizi, birden fazla etkene birlikte bakarak tutarlı bir resim kurar. Duyarlılık analizi ise tek bir değişkeni (ör. faiz beklentisi) oynatıp ana sürücüyü bulmaya çalışır. Pratikte önce duyarlılık analizi, sonra senaryo yapılabilir.

Senaryo Analizi ve Stres Testi

Senaryo analizi makul sonuçları modeller. Stres testi ise bilerek aşırı uç koşulları dener. Stres testinin sorusu “hesap ayakta kalır mı?”dır; “işlem kâr eder mi?” değil.

Senaryo Analizi ve Geriye Dönük Test (Backtest)

Geriye dönük test (backtest), bir stratejinin geçmiş veride nasıl sonuç verdiğini ölçer. Senaryo analizi ise tek bir pozisyonun olası gelecekte nasıl davranacağını hesaplar. Backtest geçmişe, senaryo analizi ileriye bakar.

CFD’de Senaryo Analizi: Uygulamalı Örnekler

En net örnek, takvimli bir olaydan önce tek pozisyonu senaryolara göre değerlendirmektir. Aşağıdaki rakamlar örnektir.

Merkez Bankası Kararı Öncesi EUR/USD Pozisyonu

1,0850’den açılmış 0,5 lot EUR/USD uzun (alım) pozisyonu; faiz kararı sırasında taşınıyor.

• Faiz sabit, güvercin ton (gevşek mesaj): -40 pip, -$200
• Faiz sabit, nötr ton: yatay ile +20 pip
• Faiz sabit, şahin ton (sıkı mesaj): +90 pip, +$450
• Sürpriz indirim ve mesaj değişimi: -150 pip, -$750

Faiz Beklentisi Değişirken Altın Pozisyonu

2.400$’dan açılmış 0,5 lot altın uzun pozisyonu; 1$ hareket 50$.

• Faizler sınırlı geriler: +25$, +$1.250
• Faizler yatay: yatay ile +8$
• Faizler sert yükselir: -30$, -$1.500
• Geniş çaplı riskten kaçış ve dolar yükselişi: -60$, -$3.000

Bilanço Sezonunda Endeks Pozisyonu

Örnek: Endeks CFD’de 2 kontrat; endeks puanı başına 2$.

• Sonuçlar beklentiye yakın: ±70 puan, ±$280
• Sektör genelinde güçlü sonuç: +180 puan, +$720
• Sektör genelinde zayıf sonuç: -180 puan, -$720
• Ana hissede gecelik gap: -350 puan, -$1.400

Senaryo Modellerinin Sık Atladiği Maliyetler ve Boşluklar

Sadece fiyat hareketini hesaplayan senaryo analizi, riski düşük; olası getiriyi yüksek gösterir.

Birden Fazla Gün Taşımada Gecelik Maliyet (Swap)

Gecelik taşıma maliyeti (swap) her gün işler; pozisyon uzadıkça toplam maliyet artar.

Örnek:

54.250$ nominal büyüklükte, yıllık yaklaşık %4 maliyetle taşınan pozisyonda günlük maliyet yaklaşık 5,95$ olur. 10 gün taşımada piyasa hareket etmese bile yaklaşık 60$ maliyet oluşur.

• Günlük maliyeti tüm senaryolara ekleyin, sadece kayıp senaryosuna değil
• Gerçekçi taşıma süresiyle çarpın
• Taşıma süresi uzarsa modeli güncelleyin

Veri/ Haber Anında Makasın (Spread) Açılması

Veri açıklaması sırasında makas genelde genişler. Giriş ve çıkışı, şu an gördüğünüzden daha geniş makasla hesaplayın. Haber anında stop çalışırsa kayma (slippage) olabileceğini varsayın; yani emir beklediğiniz fiyattan değil, daha kötü bir fiyattan gerçekleşebilir. Ortalama makas verileri çoğunlukla sakin piyasa içindir.

Hafta Sonu ve Tatil Boşluğu (Gap) Riski

Piyasa, açılışta stop’unuzun olduğu yerden değil, oluşan ilk fiyattan açılır. Gap sırasında stop, seçtiğiniz seviyeden çıkışı garanti etmez. Gap’i ana senaryo değil, uç senaryo olarak modelleyin. Uzun hafta sonu ve resmî tatil öncesi pozisyonu küçültün.

Birden Fazla Açık Pozisyonda Senaryo Analizi

Tek tek pozisyonlar güvenli görünebilir; fakat toplam hesap kırılgan olabilir.

Korelasyonlu Pozisyonlar Neden Birlikte Zarar Yazar?

Üç ayrı işlem, gerçekte tek risk olabilir.

Tek bir dolar yükselişi üçüne birden vurur. Enstrüman çeşitliliği, risk çeşitliliği değildir.

Tek İşlem Yerine Toplam Hesap Riskini Modellemek

• Her pozisyonun en kötü senaryosunu toplayın ve özsermayeye oranlayın
• Üç pozisyon x -450$ = -1.350$; 5.000$ hesapta %27
• Korelasyonlu pozisyonların (aynı yönde hareket etme eğilimi) aynı anda en kötüye gidebileceğini varsayın

Hesap Düzeyinde En Kötü Senaryo Limiti Belirlemek

Maksimum toplam gerileme (drawdown) seçin; genelde özsermayenin %10–%15’i. Bir yeni işlem, toplam en kötü senaryoyu bu limitin üstüne çıkarıyorsa açmayın. Limiti işlem anında değil, aylık periyotta gözden geçirin.

CFD’de Senaryo Analizinin Sınırları

Yöntem, yapamayacaklarını açıkça kabul ettiği için değerlidir.

Senaryolar Olasılığı Değil, İhtimali Anlatır

En kötü senaryo bir tahmin değildir. Senaryolara olasılık yüzdesi vermek çoğu zaman sahte güven üretir. Değer, hazırladığınız tepkidedir.

Geçmiş Aralıklar, Uç Hareketi Küçümseyebilir

Oynaklık (volatilite) rejimleri aniden değişebilir. Son bir yılın en büyük hareketi, mümkün olan en büyük hareket değildir. Politika şokları ve jeopolitik gelişmeler geçmiş aralıkları sık bozar.

Model, Uygulayan Kadar Disiplinlidir

En kötü senaryo çalışırken modeli yok saymak, modeli boşa çıkarır. İşlem sırasında stop’u gevşetmek, tüm çalışmayı siler. Asıl çıktı dosya değil, disiplindir.

CFD Senaryoları İçin Araçlar

Senaryo analizini nasıl sunacağınız, hesabın kendisi kadar önemlidir. 5 saniyede okunmayan model, piyasa hızlanınca kullanılmaz.

Bireysel Yatırımcı İçin Tablo (Spreadsheet) Modeli

Tek bir şablon oluşturun ve her işlem için yeniden kurmayın:

• Sütunlar: senaryo, hareket, kâr/zarar, yeni özsermaye, serbest teminat
• Giriş fiyatı, lot/kontrat büyüklüğü ve kaldıraç için giriş alanları
• En kötü senaryoda kapatma eşiğinin aşılıp aşılmadığını gösteren tek bir uyarı hücresi

Teminat ve Pozisyon Değeri İçin Platform Hesaplayıcıları

Platformdaki canlı veriler, modeli gerçekçi tutar. İşleme girmeden önce gerekli teminatı kontrol edin. Seçtiğiniz lot/kontrat için pip/puan değerini doğrulayın. Ürünün özelliklerinde swap oranlarını kontrol edin.

VT Markets, MetaTrader 5 ve MetaTrader 4’ü destekler; platformdan canlı teminat, swap ve kontrat verisini okuyup tablonuza aktarabilirsiniz.

Basit Üç Senaryo Ne Zaman Yeter?

Normal koşullarda rutin işlemler: üç senaryo yeter. Taşıma süresine kritik veri/karar giriyorsa: uç senaryo ekleyin. Birden fazla pozisyon: hesap düzeyinde de modelleyin.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

S1: CFD işlemlerinde senaryo analizi nedir?

CFD’de senaryo analizi, işleme girmeden önce belirli bir fiyat hareketi aralığında pozisyonun ve hesabın teminat durumunun nasıl değişeceğini hesaplamaktır. CFD’ler kaldıraçlı olduğu için dayanak varlıktaki küçük hareket, özsermayede daha büyük değişim yaratır. Bu yüzden çalışma, kâr/zarar kadar teminat etkisine de odaklanır.

S2: Bir CFD yatırımcısı kaç senaryo modellemeli?

Pratik standart üçtür: ana senaryo, en iyi, en kötü. Merkez bankası kararı veya bilanço açıklaması gibi kritik takvimli olaylar öncesinde dördüncü “uç senaryo” eklemek faydalıdır. Dört senaryodan sonrası çoğu zaman pozisyon büyüklüğü kararını değiştirmez.

S3: Senaryo analizi teminat çağrısını (margin call/close-out) engeller mi?

Hayır. Senaryo analizi, hangi fiyat hareketinin teminat kapatmayı tetikleyebileceğini gösterir ve pozisyonu buna göre küçültmenizi sağlar. Kapatmayı “engellemez”. Gap ve ani oynaklık şokları modellendiğiniz aralığın üstüne çıkabilir; bu nedenle pozisyon büyüklüğü kritik konudur.

S4: Senaryo analizi gecelik taşıma maliyetini (swap) içermeli mi?

Evet; bir seanstan uzun taşınan her pozisyonda. Swap her gün işler ve gün sayısı uzadıkça toplam maliyet artar. Sadece fiyatı modelleyen senaryo, en kötüde kaybı düşük; en iyide kazancı yüksek gösterir.

Hemen işlem yapmaya başlayın — gerçek VT Markets hesabınızı oluşturmak için buraya tıklayın.