Kasımın başında ABD federal hükümetinin “kapanma” (bütçe onaylanmadığı için devlet kurumlarının geçici olarak durması) riski öne çıktı. Bu durum piyasalarda belirsizlik yarattı ve ekonomik veri akışını aksattı. Sağlıklı veri olmadan ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz ve para politikası kararları için dayanağı zayıfladı.
Sorunun geçici de olsa çözülmesi riskli varlıklara (hisse senedi gibi fiyatı dalgalı varlıklar) nefes aldırdı. En önemlisi, ekonomik verilerin yeniden yayımlanması hem karar vericiler hem yatırımcılar için tabloyu netleştirdi. Büyüme, enflasyon ve parasal koşullara (faizler ve finansmana erişim) dair görünürlük artınca yatırımcılar daha bilinçli pozisyon aldı; piyasa algısı dengelendi ve toparlandı.
Büyük ölçekli teknoloji hisselerinin (mega-cap: piyasa değeri çok yüksek şirketler) değerlemeleri (hissenin kazanç ve büyüme beklentilerine göre pahalı/ucuz görünmesi) daha çok tartışıldı. Piyasada yapay zekâ kaynaklı bir “varlık balonu” (fiyatların temel göstergelerden koparak aşırı şişmesi) olup olmadığı sorgulandı.
Nvidia, 3. çeyrekte güçlü ve dayanıklı bir bilanço açıklayarak ve 4. çeyrek için beklentileri yüksek tutarak bu kaygıları azalttı. Piyasalar Nvidia sonuçlarını, süren “AI-CapEx döngüsünün” (yapay zekâ için veri merkezi, çip ve altyapıya yapılan sermaye harcamalarının artması) doğrulanması olarak okudu.
Endeksler ayın büyük bölümünde zorlanmış olsa da bu gelişme geniş çaplı toparlanmayı destekledi. S&P 500 kayıplarını telafi etti ve yeniden zirvelerin hemen altına yerleşerek 7.000 seviyesine yaklaştı. (S&P 500: ABD’nin en büyük 500 şirketini izleyen hisse endeksi.)
Buna rağmen zemin hâlâ zorlu. Ücret artışı toparlandı ama sınırlı kaldı. Fiyat artış hızı (enflasyon) yavaşlasa da tüketicinin alım gücü yeni yeni dengeleniyor.
Mega-cap şirketlerde kâr beklentileri yüksek; hayal kırıklığına alan az. Hükümetin kapanma riski ocak sonunda yeniden gündeme gelecek. Fed ise bundan sonraki faiz patikasını (faizin izleyeceği yön) belirlerken hassas bir denge kurmak zorunda.
Piyasalara Yakın Bakış
Forex
Kasımda döviz piyasasını (Forex: ülkelerin paralarının birbirine karşı alınıp satıldığı piyasa) değişen faiz beklentileri, bütçe gelişmeleri ve merkez bankalarının farklı yönlere gitmesi şekillendirdi.
Enflasyonun yavaşlaması ve ABD Hazine tahvili getirilerinin düşmesi, piyasada Fed’in aralıkta bile faiz indirimi yapabileceği ihtimalini güçlendirdi. Zaman zaman “güvenli liman” talebi (stres dönemlerinde dolara yönelim) doları desteklese de genel görüş, ABD’de faiz artırma sürecinin bittiği yönünde. Bu da doların “taşıma getirisi”ni (carry: yüksek faizli para birimini tutup faiz farkından kazanç sağlama cazibesi) azalttı.
Sterlin (GBP) bütçe haberleriyle hareket etti:
- İngiltere sonbahar bütçesi büyümeyi teşvik eden adımlar + seçici vergi ayarları sinyali verdi.
- GBP için sınırlı destek sağladı; ancak zayıf verimlilik ve İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) faiz indirimi konusunda temkinli kalması yükselişi sınırladı.
Japon yeni (JPY) baskı altında kaldı:
- Japonya Merkez Bankası (BoJ) aşırı gevşek duruşunu (çok düşük faiz ve bol likidite) sürdürdü.
- Faiz farkı açıldıkça (ülkeler arası tahvil getirisi farkı büyüdükçe) yen satış gördü.
- Müdahale (kur yükselişini sınırlamak için piyasaya döviz satışı/alımı) beklentisi konuşuldu; ancak ABD getirilerindeki düşüş kayıpları yumuşattı.
Şekil 1: 1980’lerden gelen uzun vadeli bir direnç seviyesine yaklaşan aylık USDJPY grafiği (direnç: fiyatın yükselirken zorlandığı seviye)
Altın ve Gümüş
Kasımda değişen makro koşullar (büyüme, enflasyon, faiz gibi büyük ekonomik göstergeler) yatırımcıları değerli metallere yöneltti; altın ve gümüş genel olarak güçlendi. ABD tahvil getirilerinin düşmesi ve Fed’in faiz indirebileceği beklentisinin artması iki varlığı da destekledi.
“Reel getiri” (enflasyondan arındırılmış faiz) gerilerken ve dolar zayıflarken altın düzenli yükseldi; geleneksel “güvenli liman” rolünden faydalandı.
Gümüş de yükseldi ancak daha sert dalgalandı. Aynı makro rüzgârlarla desteklense de gümüşün hem değerli metal hem sanayi metali olması, onu üretim göstergelerine daha duyarlı kılıyor.
Özellikle güneş enerjisi ve elektronik gibi alanlarda sanayi talebine yönelik algının toparlanması, gümüşün ayı güçlü kapatmasına ve yeniden rekor seviyelere yaklaşmasına yardımcı oldu.
Şekil 2: Rekor bölgeye doğru güçlü aylık kapanışı gösteren 4 saatlik gümüş grafiği
Petrol
Kasımda arzın güçlü kalması ve talebin zayıflaması petrol fiyatlarını hafif aşağı çekti.
Küresel büyüme göstergeleri zayıfladı. ABD, Avrupa ve Asya’nın bazı bölgelerinde imalat PMI’ları (Satın Alma Yöneticileri Endeksi: şirketlerin üretim/ sipariş eğilimini ölçen anket göstergesi) yıl sonuna giderken faaliyetin yavaşladığına işaret etti.
Arz tarafında bazı OPEC+ üyeleri, iç bütçe baskıları nedeniyle ek gelir yaratmak için üretim kotalarını (üretim sınırı) sessizce aştı. Bu da piyasaya beklenmedik ek arz getirdi.
Bu sırada ABD kaya petrolü (shale) üretimi güçlü kaldı. Verimlilik artışı ve “hedging” (fiyat düşüşüne karşı vadeli işlem gibi araçlarla gelirini güvenceye alma) sayesinde, fiyatlar gerilese bile sondaj faaliyetleri sürdü.
Şekil 3: Kasım boyunca kademeli aşağı yönlü baskıyı gösteren 4 saatlik petrol grafiği
Endeksler
Kasımda küresel hisse piyasalarında sert dalgalanma görüldü. Ayın başında, ABD’de büyük teknoloji hisselerinin fazla yükseldiği (fiyatın hızlı artıp kırılganlaşması) endişesiyle keskin düşüş yaşandı.
ABD’de hükümetin kapanma belirsizliği veri görünürlüğünü azalttı ve risk iştahını (yatırımcının riskli varlıklara yönelme isteği) zayıflattı.
Ay ortasında iki gelişme görünümü iyileştirdi. İlk olarak kapanma riski ortadan kalktı, güven arttı ve yatırımcılar yeni ekonomik verileri analiz edebildi.
İkinci olarak Nvidia çok güçlü kâr açıkladı; AI-CapEx döngüsüne güven tazelendi ve daha önceki teknoloji öncülüğündeki satışların (sell-off: hızlı ve yoğun satış) önemli kısmı geri alındı. Bu gelişmeler küresel endeksleri dengeledi ve geniş çaplı bir rahatlama rallisini (kötümserliğin azalmasıyla hızlı yükseliş) tetikledi.
Şekil 4: Ay başındaki baskı ardından ay ortası toparlanmayı gösteren 4 saatlik SPX grafiği (SPX: S&P 500 endeksinin işlem kodu)
Kripto
Bitcoin kasımda sert düştü. Makro koşullar, düzenleme adımları ve piyasa yapısı (alıcı-satıcı dengesi, likidite ve emir akışı) olumsuz yönde birleşti. Ay, büyük teknoloji hisselerindeki düzeltme (aşırı yükseliş sonrası geri çekilme) ile “riskten kaçış” havasında başladı; spekülatif varlıklar da (yüksek riskli, fiyatı duyarlılığı yüksek varlıklar) geriledi. Kasım, 2025’in BTC için en zayıf aylarından biri olarak görüldü.
Resesyon (ekonomide daralma) endişesinin artması ve likiditenin sıkılaşması (piyasada para ve krediye erişimin zorlaşması) yatırımcıları nakde ve kısa vadeli tahvillere itti; bu da Bitcoin gibi oynaklığı yüksek varlıklara talebi düşürdü.
Düzenleyici baskı, bazı büyük bölgelerin stablecoin rezervlerine (stablecoin: değeri genelde dolara sabitlenmiş kripto para; rezerv: bu sabiti korumak için tutulan varlıklar) ve yurt dışı borsalara daha sıkı denetim planlarını açıklamasıyla arttı.
Aynı zamanda Bitcoin madencileri, artan enerji ve finansman maliyetlerini karşılamak için satışlarını artırdı; bu da düşüş baskısını güçlendirdi.
Sosyal medya algısı hızla negatife döndü; satışları hızlandırdı ve kasımı yılın en zayıf Bitcoin aylarından biri yaptı.
Şekil 5: Kasım ayındaki belirgin satış dalgasını gösteren 4 saatlik Bitcoin grafiği
Aralık Gündemi
Aralıkta piyasaların yönünü, gelecek veriler ile faiz beklentilerinin birlikte nasıl değişeceği belirleyecek. Ekonomik veri akışının geri dönmesi Fed ve yatırımcılar için zemini netleştiriyor; ancak tablo hâlâ tam oturmuş değil.
Erken faiz indirimi ihtimali, enflasyonun dengelenmesi ve yapay zekâ temasında güçlü kârlılık destek sağlayabilir. Buna karşın büyümede zayıflama sinyalleri ve ocakta yeniden kapanma riski, riskleri gündemde tutuyor.
Bu ortamda yatırımcının esnek kalması önemli. Aralıkta likidite (piyasada alım-satım derinliği) genelde azalır; fiyat tepkileri de daha sert olabilir. Politika yapıcılar 2026’ya girerken koşullar hızlı değişebilir.
