ABD ve İranlı müzakereciler, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, ABD ablukasının kaldırılmasını ve zenginleştirilmiş nükleer malzemenin bir denetim rejimi altında İran dışına taşınmasını öngören bir nükleer anlaşmaya yaklaşmış durumda. Taslak metin, zenginleştirilmiş malzemenin imhası ve çıkarılmasına ilişkin şartları da ortaya koyuyor ve İran’ın nükleer programının tasfiyesine giden yolu açıyor; İran, hiçbir zaman nükleer silah geliştirmemeyi taahhüt ediyor. ABD, önümüzdeki birkaç gün içinde imza bekliyor; ancak yetkililer, metinde ilerleme ve çıkarma ile imhaya dair daha fazla ayrıntı üzerinde uzlaşıya rağmen tarafların henüz “bitiş çizgisinde” olmadığını söylüyor.

İran için ekonomik kazanımlar koşullu olacak. İran, imza anında hiçbir şey almayacak; yaptırımların gevşetilmesi ve diğer ödüller performansa göre kademeli biçimde ayarlanacak. Yetkililer bunu “İran ne kadar teslimat yaparsa, o kadar alabilir” şeklinde çerçeveliyor. Süreç, uygulama detaylarını netleştirmek üzere 60 günlük bir teknik müzakereyi, daha geniş bir bölgesel barış düzenlemesiyle birlikte öngörüyor; Avrupa olası bir imza yeri olarak gündeme gelse de henüz karar verilmiş değil. Görüşmeler ayrıca, İran’da süregelen güvensizlik ve sınırlı muhalefet bildirileri eşliğinde, ABD ile İran arasında güven inşasına yönelik bir süreci de içeriyor.

Enerji Piyasalarına ve Küresel Arza Etkisi

ABD-İran anlaşmasının çok yakında görünmesiyle, önümüzdeki haftalarda jeopolitik risk priminde belirgin bir düşüş görüyoruz. İzlenmesi gereken ana piyasa enerji; zira anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ablukasının kaldırılması konusunda net. Bu durum, ham petrol fiyatları için aşağı yönlü (bearish) bir görünüme işaret ediyor.

İran yaptırımları gevşetildikçe küresel petrol arzında artışa hazırlıklı olmalıyız. İran, aylar içinde piyasaya günlük 1 milyon varilin üzerinde ilave arz getirebilir; WTI ham petrolü şu anda 85 dolar civarında işlem görürken bu yeni arz, fiyatlar üzerinde belirgin bir aşağı yönlü baskı oluşturacaktır. Türev işlem yapan yatırımcılar daha düşük fiyatlara yönelik pozisyonlanmayı; örneğin ham petrol vadeli işlemlerinde put alımını veya call spread satımını değerlendirebilir.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, küresel ekonomi için önemli bir risk azaltıcı gelişmedir. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne göre bu “darboğaz”dan günlük 20 milyon varilin üzerinde petrol sıvısı, yani küresel talebin yaklaşık %21’i geçiyor. Yeniden açılmanın garanti edilmesi, fiyatları yüksek tutan arz şoku tehdidini ortadan kaldırır.

Bu senaryonun 2015 nükleer anlaşmasında daha önce yaşandığını gördük. Ocak 2016’da anlaşmanın uygulanmaya başlamasını izleyen altı ayda ham petrol fiyatları baskı altında kalmış, varil başına 30 doların altına gerilemişti. Tarih, yeni gerçekliğin—daha fazla İran petrolünün—fiyatlanmasıyla benzer, ancak muhtemelen daha az dramatik bir eğilim beklememiz gerektiğine işaret ediyor.

Volatilite, Hisse Senedi Piyasaları ve Yatırım Stratejisi

Orta Doğu geriliminin azalması, piyasa volatilitesinde de düşüşe yol açmalıdır. Şu anda 18 civarında seyreden VIX endeksinin, bu büyük belirsizlik kaynağı çözüldükçe gerilemesi muhtemel. VIX call opsiyonlarının satılması veya volatilite bağlantılı ürünlerde kısa pozisyon kurulmasının kârlı bir strateji olacağı kanaatindeyiz.

Daha düşük enerji fiyatları ve azalan jeopolitik risk, genel hisse senedi piyasaları için olumlu (bullish) bir unsurdur. Daha ucuz yakıt tüketiciye fayda sağlar ve büyük sektörlerde girdi maliyetlerini düşürür; bu da S&P 500 için destekleyici bir rüzgâr yaratabilir. Bu olumlu havadan yararlanmak için ana endekslerde call opsiyonu alımını değerlendirmeliyiz.

Bununla birlikte, anlaşmanın henüz imzalanmadığını ve İran’a sağlanacak faydaların performansa bağlı olduğunu unutmamalıyız. Metin, imzadan sonra dahi “60 günlük teknik müzakere” döneminden bahsediyor; bu da yaptırım gevşemesinin kademeli olacağı anlamına geliyor. Pozisyonlarımız zaman içine yayarak artırılmalı ve İran’ın anlaşmanın kendi tarafına uyduğuna dair teyitler yakından izlenmelidir.