Brent petrolü, piyasaların İran ile anlaşma ihtimalini fiyatlamasıyla yeniden 100 doların altına indi. Ancak ABD’nin İran’a ait füze noktalarına ve Hürmüz Boğazı’na **mayın döşemeye çalıştığı iddia edilen** teknelere yönelik son saldırıları beklentileri sınırladı. Fiyat, bir hafta öncesine göre yaklaşık %10 daha düşük. Buna rağmen Körfez’den ihracatın hızla geri dönmesi zor görülüyor; **mayın temizliği**, hasarlı altyapı ve **tanker (petrol taşıyan büyük gemi) bulunabilirliği**, ihracatın bir anda başlamasındansa kademeli toparlanmaya işaret ediyor.
IEA (Uluslararası Enerji Ajansı), petrol piyasasında **denge (arz ile talebin birbirine yakın olması)** durumunun yılın dördüncü çeyreğinin sonuna kadar sağlanamayacağını öngörüyor. ABD’de EIA (Enerji Enformasyon İdaresi), üretimin önümüzdeki aylarda mevcut seviyelerde **yatay** kalmasını bekliyor. Sondaj faaliyetlerindeki son artışın güçlü bir üretim artışı yaratmak için yeterli olmadığı, bunun için **aktif petrol sondaj kulesi sayısında (rig count: sahada çalışan kule sayısı)** çok daha büyük bir yükseliş gerektiği belirtiliyor.
Lojistik Sorunlar İran Petrolünün Hızlı Dönüşünü Zayıflatıyor
Piyasa, ABD-İran arasında bir “çerçeve anlaşma” beklentisiyle Brent’i varil başına 100 doların altına, yaklaşık 98 dolar seviyesine çekti. Bu düşüş, kısa vadede gerçekçi arz koşullarından çok olası manşetlere verilen aşırı tepki gibi görünüyor. Piyasa, İran petrolünün anlamlı biçimde geri dönüşünü geciktirecek ciddi lojistik engelleri göz ardı ediyor.
Hürmüz Boğazı’nda mayınların temizlenmesi, hasarlı altyapının onarılması ve yeterli sayıda tanker kiralanması aylar alır. Denizcilik istihbaratı raporlarına göre İran’ın denizde depoladığı 80 milyon varilin üzerinde stok bulunsa da, anlaşma sonrası ihracat için gereken tankerlerin dörtte birinden azı ayarlanmış durumda. Bu nedenle arzın piyasaya bir anda değil, kademeli biçimde dönmesi bekleniyor.
Bu durum daha önce de yaşandı; 2015’teki nükleer anlaşmanın ardından İran ihracatının günlük 1 milyon varil artışla toparlanması neredeyse bir yıl sürdü. Mevcut tabloda ise çatışma ortamı ve daha geniş hasar var; bu da tam kapasiteye dönüş süresini uzatabilir. Bu nedenle olası bir anlaşmanın arz etkisinin haftalar içinde değil, 2026 sonu ya da 2027 başında hissedilmesi bekleniyor.
ABD Üretim Tepkisi Zayıf, Piyasa Etkileri
ABD tarafında üretim tepkisi, fiyatları aşağı çekecek kadar güçlü değil. Baker Hughes verilerine göre ABD’de petrol sondaj kulesi sayısı 652; yüksek fiyatlara rağmen son altı ayda artış %5’in altında kaldı. Üretimin belirgin biçimde artması için bu sayının 750’nin epey üzerine çıkması gerekir; ancak üreticilerin “sermaye disiplini” (harcamaları sınırlayıp nakit akışını koruma) yaklaşımı bunu engelliyor.
Bu görüş, IEA ve EIA’nın son tahminleriyle de uyumlu: Her iki kurum da piyasanın dördüncü çeyrek sonundan önce dengeye dönmesini beklemiyor. Küresel üretimin yaz boyunca mevcut seviyelere yakın seyredeceği öngörülüyor. Bu da piyasada arzın hâlâ sıkı olduğunu (talebe göre sınırlı kaldığını) gösteriyor.
