Brent petrol, ABD–İran arasında olası bir anlaşmaya dair iyimserliğin zayıflamasıyla Pazartesi günkü satışın yaklaşık yarısını geri aldı, ancak erken işlemlerde yeniden geriledi. Bu hafta net bir haber akışı olmaması, takvim beklentilerini değiştirdi ve fiyatları Cuma kapanışının birkaç dolar altında tuttu. Piyasanın odağında ayrıca, Tasnim’in aktardığına göre İran’ın anlaşmaya varılması halinde donmuş 24 milyar dolarlık varlığının yarısının serbest bırakılmasını istemesi var. Bu konu, başmüzakereci Galibaf’ın dün sona eren Katar ziyaretinde de ele alındı.
ABD tarafında Dışişleri Bakanı Marco Rubio, taslak metnin “ifadesi üzerinde” anlaşmanın “birkaç gün” alacağını söyledi ve Hürmüz Boğazı’nın “kesintisiz, ücret alınmadan” açık kalması talebini yineledi. Wall Street Journal, ABD Donanması’nın boğazdan geçen gemilere yardım ettiğini yazdı; ancak ABD Merkez Komutanlığı daha sonra refakat uygulamasını yeniden başlattığı iddiasını yalanladı. Son 24 saatte Brent %3,58 yükseldi; buna karşın Pazartesi günkü %7,15’lik düşüşün yalnızca bir kısmını telafi etti. Brent bu sabah %1,57 düşüşle varil başına 98,02 dolara indi; bu seviye, Cuma günkü 103,54 dolarlık kapanışın yaklaşık 5,50 dolar altında.
Piyasa Hassasiyeti ve İşlem Ortamı
Petrol fiyatları, ABD–İran anlaşması ihtimaliyle ilgili haber başlıklarıyla hızlı şekilde yön değiştiriyor. Brent şu sıralar varil başına 96,50 dolar civarında işlem görüyor; 103 doların üzerindeki son zirvelerden belirgin uzak. Bu tablo, piyasada “arz” (piyasaya sunulan petrol miktarı) algısındaki küçük değişimlerin bile fiyatları sert etkilediğini gösteriyor. Bu nedenle uzun vadeli tek yönlü pozisyonlar daha riskli; kısa vadeli işlemler öne çıkıyor.
Belirsizlik, Brent “opsiyonlarında” (belirli bir tarihe kadar belirli fiyattan alım/satım hakkı veren türev ürün) “zımni oynaklığın” (piyasanın beklediği fiyat dalgalanması) hızla yükselmesine yol açtı. OVX (petrol fiyat oynaklığını ölçen gösterge) 35’in üzerine çıktı; bu seviye aylardır görülmüyordu. Olası bir anlaşma, kısa sürede küresel piyasaya günde yaklaşık 1,3 milyon varil İran petrolü ekleyebilir. Bu olası “arz artışı” geçen haftaki sert düşüşlerin ana nedeni olarak görülüyor.
Tarihsel Örnekler ve Strateji Önerileri
Olası bir yol haritası için 2015’teki JCPOA (nükleer anlaşma) öncesi döneme bakılabilir. O anlaşma kesinleşmeden önceki altı ayda petrol fiyatları, İran arzının geri döneceği beklentisiyle yaklaşık %20 gerilemişti. Benzer bir tablo yeniden oluşabilir. Bu nedenle müzakerelerde teyit edilen her ilerleme, ham petrolde “düşüş sinyali” (fiyatların gerileyebileceği işareti) olarak okunmalı.
Bu ortamda yatırımcıların, anlaşmanın imzalanması ya da bozulması gibi “ikili risk” (iki zıt sonuçtan birinin gerçekleşmesi) için opsiyonları kullanarak risk yönetimine odaklanması daha uygun görünüyor. “Straddle/strangle” (fiyatın yönünü tahmin etmeden, güçlü bir hareketten yararlanmayı amaçlayan opsiyon kombinasyonları) almak, hangi yönde olursa olsun büyük bir fiyat hareketinden kazanç hedefler. Anlaşmanın yakın olduğuna güçlü inancı olanlar için “out-of-the-money” (mevcut fiyata göre kâra geçmesi için daha fazla hareket gerektiren) “call spread” (iki farklı kullanım fiyatlı alım opsiyonuyla sınırlı riskli strateji) satmak, olası düşüşten faydalanırken riski sınırlar.
Yatırımcıların, ABD’nin temel talebi olarak öne çıkan Hürmüz Boğazı’na dair müzakerecilerin kullandığı ifadeleri yakından izlemesi gerekiyor. Boğazda deniz hareketleri veya refakat faaliyeti olduğuna dair haberler, piyasayı hızla etkileyebilecek güçlü bir “katalizör” (fiyatı hızla hareket ettiren gelişme) olur. Kısa vadeli fiyat yönü açısından bu jeopolitik sinyaller, klasik stok verilerinden daha belirleyici durumda.
