Standard Chartered, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının ve mevcut enerji şokunun yapay zekâ odaklı faaliyetler üzerinde kısa ve uzun vadede baskı yaratabileceğini söyledi. Banka, yakın vadede yarı iletken (çip) üretiminde kullanılan temel girdilerin tedarikinde risklere dikkat çekti.
Orta vadede bankaya göre ana risk, yapay zekâ harcamalarında düşüş. Banka ayrıca, yatırım ve üretim sınırlı etkilenmiş olsa bile yapay zekâ ürünlerine talebin zayıflayabileceğini belirtti.
Petrol Şokunun Yapay Zekâ ve Çipler İçin Riskleri
Notta, geçmiş petrol şoklarına atıf yapıldı. Bu şokların şirketlerde teknoloji kullanımının yavaşlaması ve verimlilik artışının zayıflamasıyla ilişkilendirildiği belirtildi. Bunun, artan işletme maliyetlerinin (üretim ve faaliyet giderleri) şirketleri teknoloji harcamalarını kısmaya itmesiyle gerçekleştiği ifade edildi.
Ayrıca etkilerin, arz kaynaklı (petrolün piyasaya sunulmasının aksaması gibi) petrol şoklarında ve ekonomi politikalarına dair belirsizliğin arttığı dönemlerde daha ağır olduğu kaydedildi.
Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla belirgin bir enerji şoku yaşanıyor. Brent petrol varil başına 115 doların üzerine çıktı; bu seviye 2025 başından beri kalıcı görülmemişti ve piyasadaki yapay zekâ iyimserliğini zorluyor. Bu aksama, dünyanın günlük petrol arzının yaklaşık beşte birini etkileyerek, özellikle çip üretimi gibi yüksek enerji tüketen sektörlerde maliyet baskısını artırıyor.
Çip endeksleri ve 2025 boyunca güçlü yükseliş yaşayan başlıca yapay zekâ şirketlerinde satım opsiyonu (put option: fiyat düşerse değer kazanan opsiyon) alımı değerlendirilebilir. Enerji maliyetlerindeki artış, tedarik zincirini ve kâr marjını (satışlardan maliyetler çıktıktan sonra kalan oran) sıkıştırarak, yüksek değerlemelere (şirketin piyasa fiyatının beklentilere göre pahalı olması) sahip hisseleri sert düzeltmeye açık hale getiriyor. Aynı zamanda piyasadaki oynaklığın artması, VIX’in 25’in üzerine çıkmasıyla görülüyor. VIX (oynaklık endeksi: piyasada beklenen dalgalanmayı gösteren ölçüm) yükseldiğinde, “oynaklığa uzun” pozisyonlar (dalgalanma artışından kazanç hedefleyen işlemler) kârlı olabilir.
Teknoloji Değerlemelerinde Düzeltmeye Hazırlık
Tarihsel olarak, 1970’lerdeki örneklerde olduğu gibi enerji kaynaklı arz şokları, şirketlerin yeni teknolojiye yatırımını azaltma eğilimini artırdı. Şirketler yakıt ve elektrik maliyetleri yükselince, sermaye harcamalarını (capex: uzun vadeli yatırım harcamaları) erteleyebiliyor; buna yapay zekâ altyapısı (veri merkezi, yüksek performanslı çip ve sunucular gibi) yatırımları da dahil. 2025’teki enerji fiyat sıçramasında da daha sınırlı ölçekte benzer bir teknoloji harcaması geri çekilmesi görüldü.
Önümüzdeki haftalarda ana endişe, tedarik zinciri sorunlarından çok yapay zekâ yatırımı ve talebinde olası düşüşe kayabilir. Birçok teknoloji şirketinin yüksek değerlemesi, gelecekte hızlı büyüme varsayımlarına dayanıyor; müşteriler harcamaları kısarsa bu varsayımlar zayıflar. Bu nedenle daha uzun vadeli satım opsiyonları (vadesi daha ileri put option) ya da Nasdaq 100 gibi daha geniş teknoloji endekslerinde kısa pozisyon (short: fiyat düşüşünden kazanç hedefleyen pozisyon) seçenekleri gündeme gelebilir.
