AB yetkilileri, AB’nin Çin ile artan dış ticaret açığından giderek daha fazla endişe duyuyor. Açık, büyük ölçüde ithalat hacimlerindeki artışa ve AB’nin Çin’e ihracatındaki zayıflamaya bağlı.
Otomotiv sektörü bu farkın en sık verilen örneği. AB’nin Çin’den araç ithalatı 2019’dan bu yana 10 kat arttı. Buna karşılık AB’nin Çin’e araç ihracatı son yıllarda keskin biçimde düştü.
AB yetkilileri, dengesizliğin bir kısmını Çin’in imalat sektörlerindeki “kapasite fazlasına” bağlıyor. (Kapasite fazlası: Fabrikaların üretebileceği miktarın talebin üzerine çıkması; bu da fiyatları aşağı çekip ihracatı artırabilir.) Buna karşılık Avrupa Komisyonu, ticaret politikası araçlarını genişletmek ve daha kapsamlı bir sanayi stratejisi geliştirmek için çalışıyor.
Mayıs sonuna doğru yapılması planlanan Avrupa Komisyonu tartışması, yeni ticaret önlemlerini gündeme getirebilir. (Ticaret önlemleri: Gümrük vergisi artışı, ithalat kotaları, sübvansiyon soruşturmaları gibi adımlar.) Bu önlemler, Çin’de algılanan kapasite fazlasını hedefleyebilir.
Standard Chartered ekonomistleri Christopher Graham ve Carol Liao, ABD ile gerilim sürerken Çin’in AB’ye karşı kontrollü ve gerçekçi bir tutumunu korumasını bekliyor. Tam bir tırmanışı önlemeye, ticaret ve yatırım bağlarını sürdürmeye çalışabileceğini; ancak belirli ürünler ya da şirketlere dönük sınırlı adımlar için alan bırakacağını söylüyor. (Hedefli adımlar: Genel bir yaptırım yerine seçilmiş ürünlere/şirketlere yönelik kısıtlamalar.)
2025 boyunca artan endişeler, artık aktif ticaret anlaşmazlıklarına dönüştü. Dengesizlik kötüleşti. Eurostat’ın (AB’nin resmi istatistik kurumu) yılın başındaki verilerine göre Çin ile mal ticareti açığı 2025 takvim yılında 250 milyar euronun üzerinde kaldı. Bu, geçen yıl işaret edilen eğilimi doğruluyor: AB ihracatı zayıflarken ithalat hacimleri artıyor.
Otomotiv sektörü beklendiği gibi ana cephe olmaya devam ediyor. 2025’te Çin’den araç ithalatı 750 bin adedin üzerine çıktıktan sonra Avrupa Komisyonu, Mart 2026’da Çin’de üretilen elektrikli araçlara %25 gümrük vergisi uyguladı. (Gümrük vergisi/tarife: İthal ürünün maliyetini artırarak ithalatı azaltmayı hedefleyen vergi. Elektrikli araç/EV: Bataryayla çalışan araç.) Bu adım, Brüksel’de geçen yılın sonlarında öne çıkan kapasite fazlası tartışmasının doğrudan sonucu oldu.
Çin’in tepkisi, beklendiği gibi kontrollü ama sert oldu: Geniş çaplı bir tırmanıştan kaçınırken seçilmiş alanlarda karşılık verdi. Geçen ay Pekin, belirli AB lüks ürünlerine yönelik “anti-damping” soruşturması başlattı; odak noktasında Fransız brendisi ve Alman yüksek performanslı otomobil parçaları vardı. (Anti-damping soruşturması: Bir ürünün “normal değerinin” altında, yani aşırı düşük fiyatla satılıp satılmadığını inceleyen süreç; sonuçta ek vergi getirilebilir.) Bu hamle, etkilenen şirket hisseleri üzerinde baskı oluşturdu; Çin’in 2024 başında AB brendi ithalatını mercek altına aldığı dönemde görülen yaklaşımla benzer bir tablo oluştu.
Yatırımcılar açısından bu ortam, Avrupa otomotiv sektörü ve bağlantılı alanlarda “beklenen oynaklığın” yüksek kalacağı anlamına geliyor. (Beklenen oynaklık/implied volatility: Opsiyon fiyatlarına yansıyan, piyasanın gelecekteki fiyat dalgalanması beklentisi.) Avrupa piyasalarında oynaklığı ölçen VSTOXX endeksi (piyasa dalgalanması göstergesi), tarife duyurularının yapıldığı günlerde 22’nin üzerine sıçradı; bu, geçen yılın daha sakin dönemlerine kıyasla belirgin bir artış. Önümüzdeki haftalarda, yetkililerin açıklamalarına bağlı sert fiyat hareketleri bekleniyor.
Avrupalı otomotiv şirketlerini izleyen bir endeks üzerinde “satım opsiyonu” (put) alınmasını cazip buluyoruz; örneğin STOXX Europe 600 Automobiles & Parts Index. (Satım opsiyonu: Belirli bir tarihe kadar belirli fiyattan satma hakkı; düşüşe karşı sigorta/koruma amaçlı kullanılır. Hedge/korunma: Riskten korunmak için yapılan pozisyon.) Bu, Çin’den gelebilecek ek karşı adımlara karşı doğrudan bir koruma sağlar. Böyle bir senaryo, Çin pazarına hâlâ güçlü biçimde bağlı olan Alman üreticilerin satışlarını ciddi etkileyebilir. Örneğin, yılın ilk çeyreğinde Alman otomobil ihracatı Çin’e yaklaşık %15 geriledi; bu düşüş ilk sürtüşmenin ardından geldi.
Bir “çift yönlü işlem” (pairs trade) de etkili olabilir: Küresel olarak çeşitlenmiş satış ağı olan Çinli elektrikli araç üreticilerinde uzun (alım) pozisyon, Çin’e duyarlı ve geleneksel (legacy) Avrupalı otomobil üreticilerinde kısa (satış) pozisyon. (Uzun/kısa pozisyon: Fiyat yükselişine/düşüşüne oynayan işlem.) AB tarifeleri Avrupa satışlarını etkilerken, BYD gibi önde gelen Çinli markalar Güney Amerika ve Güneydoğu Asya pazarlarına hızlı genişleyerek yavaşlamanın bir kısmını telafi etti. Bu strateji, iki üretim bloğunun ayrışan performansını daha net öne çıkarır.
Önümüzdeki haftalarda ana odak, Çin’in anti-damping incelemelerinden çıkacak ilk bulgular ve Eurostat’tan gelecek yeni ticaret verileri olacak. Çin’in soruşturmaları Alman lüks araçlarına genişletebileceğine dair en küçük işaret bile aşağı yönlü yeni bir risk tetikleyicisi yaratır. Yatırımcıların, gerilimin düşüp düşmeyeceğine veya çatışmanın derinleşip derinleşmeyeceğine dair sinyal almak için hem Avrupa Komisyonu’nun hem de Çin Ticaret Bakanlığı’nın açıklamalarını izlemesi gerekiyor.
