Avrupa doğal gazı için gösterge kabul edilen TTF, Basra Körfezi’nde yeniden tırmanan gerilimlerin ardından yükseldi ve nisan başından bu yana en yüksek seviyesini gördü. (TTF: Hollanda merkezli, Avrupa’da gaz fiyatlamasında referans alınan sanal ticaret noktası.) TTF, günü %5,7 artışla tamamladı.
AB’nin nisan ayındaki LNG ithalatı marttaki rekor seviyelerden geriledi, ancak LNG’nin şebekeye verme miktarı mevsim normallerinin üzerinde kaldı. (LNG: Sıvılaştırılmış doğal gaz; şebekeye verme: terminallerden boru hattı sistemine verilen gaz miktarı.) Bu durum AB gaz depolarının doluluk oranını artırdı; depolar yaklaşık %34 seviyesine yaklaşırken 5 yıllık ortalama bu dönemde neredeyse %46. (Gaz depoları: arz güvenliği için yer altı depolama tesisleri.)
Piyasa Körfez Riskini Yeterince Fiyatlamıyor
Rapora göre Avrupa gazı ve Asya LNG piyasaları, Basra Körfezi kaynaklı arz kesintisi riskini olduğundan düşük fiyatlıyor. Ayrıca küresel piyasada, bölgeden gelebilecek LNG kaybını telafi edecek seçeneklerin sınırlı olduğu belirtiliyor.
Raporda, piyasanın yeniden dengeye gelmesinin büyük olasılıkla daha yüksek fiyatların talebi azaltmasıyla mümkün olacağı ifade ediliyor. (Talep azaltımı: Fiyat yükselince sanayi ve elektrik üretiminde tüketimin kısılması.)
Avrupa gaz fiyatları nisan başından bu yana en yüksek seviyesine çıkarken, en yakın vadeli TTF vadeli işlemleri €40/MWh seviyesinin üzerine geçti. (Vadeli işlem: Belirli bir tarihte teslim edilmek üzere bugünden fiyatı sabitlenen sözleşme; MWh: Enerji birimi.) Ancak piyasa, Basra Körfezi’ndeki yeni gerilimlerin yaratabileceği ciddi arz riskini tam yansıtmıyor; mevcut fiyat olası kesintileri yeterince içermiyor.
Düşük Depolama, Koruma Payını Azaltıyor
Depolama seviyeleri yaklaşık %34 ile kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor. Bu oran, yılın bu dönemine göre yaklaşık %46 olan beş yıllık ortalamanın belirgin şekilde altında. Bu açık, arz şoklarına karşı alışılan ölçüde bir “tampon” bırakmıyor. (Tampon: Kesinti olduğunda kısa süreli ihtiyacı karşılayacak güvenlik payı.)
Küresel piyasada arz sıkı ve 2025’teki tedarik değişimleri sonrası LNG’ye bağımlılığın artması, Katar gibi büyük üreticilere yönelik her tehdidi kritik hale getiriyor. (Arz sıkı: Piyasada fazla kaynak/vakıf kapasite az.) 2025’teki fiyat sıçramalarında, stoklar düşükken küçük kesintilerin bile sert fiyat dalgalanmalarına yol açtığı görülmüştü. (Stok: Depodaki gaz; dalgalanma: hızlı fiyat oynaklığı.)
Basra Körfezi’nden kaybedilecek hacimleri karşılayacak küresel gaz sisteminde çok az yedek kapasite bulunuyor. (Yedek kapasite: Hızla devreye alınabilecek ek üretim/tedarik imkânı.) Bu nedenle piyasayı dengelemenin ana yolu talebin fiyat etkisiyle düşmesi olabilir. Bunun gerçekleşmesi için fiyatların, sanayi ve elektrik üretiminde tüketimi azaltacak kadar daha da yükselmesi gerekecek.
