Avrupa işlemlerinde Pazartesi günü petrol fiyatları, Orta Doğu’da tansiyonun yükseldiğine dair haberlerle arttı. ABD tipi ham petrol (WTI), 103,50 dolar civarında işlem görerek gün içinde yaklaşık %4 yükseldi. Brent ise 112 dolara çıkarak %4,1 arttı.
İran’ın Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan bir ABD savaş gemisinin İran’ın uyarılarını dikkate almadığı gerekçesiyle iki füzeyle hedef alınıp vurulduğunu bildirdi. İran devlet televizyonu da geminin ardından geri döndüğünü ve boğaza girmediğini aktardı.
Burada ilk adım, bu haberlerin doğrulanması. İlk manşetler çoğu zaman piyasada aşırı tepkiye yol açar. Petrol opsiyonlarında “zımni oynaklık” (piyasadaki fiyatlardan hesaplanan beklenen sert fiyat hareketi) muhtemelen hızla yükselir. Bu durumda “alım opsiyonu” (call: belirli fiyattan alma hakkı) satın almak pahalılaşır; yine de fiyatlar daha da sert yükselirse yüksek getiri sağlayabilir. Benzerini 2022’nin başında Ukrayna işgalinden sonra görmüştük; CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi (OVX: petrol opsiyonlarındaki beklenen dalgalanmayı gösteren endeks) birkaç hafta içinde iki kattan fazla artmıştı.
Asıl risk Hürmüz Boğazı. Burası küresel enerji ticaretinde “dar boğaz” (chokepoint: alternatif geçişi sınırlı kritik geçit) konumunda. EIA’nın (ABD Enerji Enformasyon İdaresi) son verilerine göre geçen yıl yaklaşık 21 milyon varil, yani küresel günlük tüketimin yaklaşık %20’si buradan geçti. Tam ya da kısmi kapanma, piyasadan çok kısa sürede büyük bir arzı çekebilir.
Brent ve WTI “vadeli fiyat eğrilerini” (forward curve: farklı vadelerdeki fiyatların dizilimi) izlemek gerekecek. Kısa vadeli kontratların uzun vadelilerden daha pahalı olduğu “ters piyasa” (backwardation) belirginleşebilir; bu da yakın vadede ciddi arz endişesi anlamına gelir. Bu, küresel stokların 2026’nın ilk çeyreğine kadar zaten sınırlı azalış gösterdiği bir dönemde daha da hassas. En yakın vade ile altı ay vadeli kontrat arasındaki fiyat farkı, panik işareti olup olmadığını anlamak için önemli bir göstergedir.
Bununla birlikte, 2019’da Suudi tesislerine saldırılarda da fiyatlar ilk anda sert sıçramış, üretim geri gelince iki hafta içinde yükseliş sönmüştü. Eğer bu durum kalıcı bir “abluka” (uzun süreli geçiş engeli) olmadan sınırlı kalırsa, bu ralli kısa sürebilir. Bu nedenle, netleşme gelene kadar doğrudan uzun vadeli kontrat taşımak yerine “call spread” kullanmak daha temkinli olabilir (call spread: daha düşük kullanım fiyatlı call alıp daha yüksek kullanım fiyatlı call satarak maliyeti düşüren, kazanç ve riski sınırlayan yapı).
