WTI ham petrolü, üç seanstan bu yana süren yükselişin ardından sınırlı gerileyerek Pazartesi Asya saatlerinde varil başına 98,90 dolar civarında işlem gördü. İran’daki çatışmanın hızla biteceği beklentisi zayıfladıkça arz (piyasaya sunulan petrol miktarı) riski endişeleri nedeniyle fiyatlar yeniden toparlanabilir. Yemen’de İran destekli Husiler, hafta sonu İsrail’e ilk saldırılarını düzenleyerek çatışmayı genişletti. Grup, İran ve müttefiklerine yönelik operasyonlar durana kadar saldırıların süreceğini söyledi; ayrıca Kızıldeniz’deki gemi taşımacılığını ve Suudi enerji tesislerini hedef almakla tehdit ediyor. ABD’nin, İran’da uzun sürebilecek bir kara harekâtına (askerlerin sahada operasyon yürüttüğü savaş) hazırlandığı ve bölgeye binlerce asker sevk ettiği bildiriliyor. Başkan Donald Trump, İran’ın petrol kaynaklarının kontrol altına alınması fikrini de gündeme getirdi; buna İran’ın ana ihracat noktalarından Hark Adası’ndaki (Kharg Island) ihracat terminali de dahil. Trump, Küba konusunda da ton değişikliğine işaret ederek ülkelerin adaya ham petrol tedarik etmesine karşı olmadığını söyledi. Bu açıklama, yaptırım altındaki bir Rus tankerinin “kritik” olarak nitelenen bir sevkiyatla Küba’ya yaklaşmasıyla aynı döneme denk geliyor ve fiili bir ABD öncülüğündeki petrol ablukası (arzı kısıtlayan baskı) ortamında sınırlı bir rahatlama sunuyor. Reuters’a göre Rusya’nın “gölge filosu”na (yaptırımları aşmak için kullanılan, mülkiyeti/rotası daha az şeffaf tanker ağı) bağlı gemi, Küba’nın doğu kıyısı açıklarında takip edildi ve yakında yanaşması bekleniyor. Sevkiyatın, Küba’nın sıkışmış enerji arzı üzerindeki baskıyı azaltması öngörülüyor. WTI’daki 98,90 dolar civarına kısa düşüş, trend değişimi değil geçici bir duraklama olarak görülmeli. Piyasa oynaklığında (fiyatların sert ve hızlı dalgalanması) belirgin bir sıçramaya hazırlanıyoruz; bu durum CBOE Ham Petrol Oynaklık Endeksi’ni (OVX: petrol opsiyon fiyatlarından türetilen, piyasadaki beklenen dalgalanmayı gösteren endeks) 2022 başındaki panik döneminden beri görülmeyen seviyelere taşıyabilir. Bu da opsiyon primlerinin (opsiyon satın almak için ödenen bedel) hızla pahalanacağı anlamına geliyor; kenarda beklemek maliyetli hale gelebilir. ABD’nin İran’da uzun süreli bir kara harekâtı ihtimali, piyasadan günlük yaklaşık 3,2 milyon varil ham petrol üretiminin çıkması riskini doğrudan artırıyor. İran ihracatının çok büyük kısmını yöneten Hark Adası terminalinde herhangi bir aksama, ağır ve ani bir arz şoku (piyasaya petrol akışının bir anda düşmesi) yaratır. Ukrayna savaşının başında fiyatların varil başına 120 doların üzerine sıçradığı hatırlanırsa, bu tabloda benzer hatta daha büyük bir etki ihtimali var. Ayrıca Husilerin saldırılarını genişletmesi, sevkiyat açısından daha geniş bir riski gündeme getiriyor. Küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık %10’unun geçtiği Kızıldeniz boğazında (dar geçit, “darboğaz”) saldırılar, sigorta primlerini ve navlun maliyetlerini (taşıma ücretleri) yükseltir. Bu da petrolün kaynağı ne olursa olsun her varile jeopolitik risk primi (siyasi/askeri risk nedeniyle fiyata eklenen pay) ekler. Bu görünüm altında yatırımcıların, “out-of-the-money” (aldığı kullanım fiyatı piyasadaki fiyattan daha yukarıda olan; şu an kârda olmayan) alım opsiyonlarını veya boğa alım spread’lerini (yükseliş beklentisiyle bir alım opsiyonu alıp daha yüksek kullanım fiyatından bir diğerini satarak maliyeti düşüren strateji) değerlendirmesi, yükselişten yararlanırken riski sınırlamak açısından öne çıkıyor. Varil başına 115-125 dolar bandına doğru bir hareket için pozisyon almak daha temkinli bir yaklaşım olabilir. Daha fazla teyit beklemek aynı pozisyonlara çok daha pahalıya girmeye yol açabilir. Unutmamak gerekir ki devlet müdahalelerinin etkisi sınırlı kalabilir. 2022’deki tarihi stok çekilişleri (rezervlerden piyasaya satış) ve 2025’e kadar kısmi yerine koyma çabalarına rağmen, ABD Stratejik Petrol Rezervi (SPR: acil durumlar için devletin tuttuğu ham petrol stoğu) hâlâ yaklaşık 365 milyon varille 40 yılın en düşük seviyelerine yakın. Bu da bu büyüklükte bir arz şokunu karşılayacak tamponu zayıflatıyor ve piyasayı kırılgan bırakıyor.

Hemen işlem yapmaya başlayın – Gerçek VT Markets hesabınızı oluşturmak için buraya tıklayın