นักเศรษฐศาสตร์ของ BNP Paribas เปรียบเทียบการพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันและก๊าซที่เชื่อมโยงกับสงครามในอิหร่าน กับ “ช็อกพลังงาน” ที่เกิดขึ้นในปี 2022 หลังสงครามยูเครน โดยตั้งคำถามว่า ปัจจัยขับเคลื่อนที่คล้ายกันจะนำไปสู่ผลลัพธ์ด้านเงินเฟ้อและการเติบโตที่คล้ายกันหรือไม่

บทความระบุว่าแรงกดดันเงินเฟ้ออาจอ่อนกว่าปี 2022 เพราะอุปสงค์ (ความต้องการซื้อ) ไม่ได้ขยายตัวแรง และอุปทาน (กำลังผลิต/ปริมาณสินค้า) ไม่ได้ตึงตัวมากเท่าเดิม ซึ่งอาจจำกัดระดับที่ราคาพลังงานสูงขึ้นจะส่งผ่านไปยังราคาสินค้าและบริการโดยรวม

Transmission And Timing Effects

บทความชี้ว่า “ความล่าช้าในการส่งผ่าน” (ผลของราคาพลังงานต่อราคาสินค้าอื่นมักเกิดช้ากว่าและทยอยสะท้อน) ทำให้ผลกระทบอาจใช้เวลาจึงจะปรากฏ และใช้เวลาจึงจะจางลง จึงควรติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดระหว่างที่เศรษฐกิจกำลังปรับตัว

นอกจากนี้ยังระบุว่า ธนาคารกลางได้บทเรียนจากช่วงเงินเฟ้อปี 2021–2023 และอาจตอบสนองเร็วขึ้นเพื่อลด “ผลกระทบลุกลาม” (ราคาพลังงานไปดันต้นทุนและราคาหมวดอื่น), “ผลกระทบระลอกสอง” (ผู้ผลิต/ลูกจ้าง/ผู้บริโภคปรับราคาและค่าแรงตาม ทำให้เงินเฟ้อฝังตัว) และ “วงจรเร่ง” ระหว่างการขึ้นราคา ความคาดหวังเงินเฟ้อ และค่าแรง

บทความระบุว่าได้เลือก “ชุดตัวชี้วัด” เพื่อติดตามผลต่อกิจกรรมเศรษฐกิจและราคาในยูโรโซน สหรัฐ ตลาดน้ำมันและก๊าซ และประเทศเกิดใหม่ โดยมีเป้าหมายประเมินว่าสภาวะปัจจุบันใกล้เคียงปี 2022 มากน้อยเพียงใด

Why This Shock Differs From 2022

จากการพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันล่าสุด เราเชื่อว่าช็อกพลังงานรอบนี้จะไม่ซ้ำรอย “วงจรเงินเฟ้อเร่งตัว” ของปี 2022 แม้น้ำมันดิบเบรนท์ (Brent crude: ราคาน้ำมันอ้างอิงตลาดโลก) จะกระโดดขึ้นเกือบ 115 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในช่วงเดือนที่ผ่านมา จากความขัดแย้งในอิหร่าน แต่พื้นฐานเศรษฐกิจแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ หากย้อนกลับไปปี 2022 การฟื้นตัวหลังโควิดทำให้อุปสงค์พุ่งแรง เอื้อต่อเงินเฟ้อ ซึ่งวันนี้ไม่เป็นเช่นนั้น

อุปสงค์โลกที่อ่อนลงเป็นเหตุผลสำคัญ และน่าจะจำกัดระดับที่ต้นทุนพลังงานจะส่งผ่านไปยัง “เงินเฟ้อพื้นฐาน” (core prices: ราคาที่ตัดสินค้าผันผวนสูงอย่างอาหารและพลังงานออก) ตัวอย่างเช่น ดัชนี PMI ภาคการผลิตล่าสุดของจีน (PMI: ดัชนีผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อ ใช้ชี้ทิศทางกิจกรรมการผลิต) ลดลงมาอยู่ที่ 49.8 สะท้อนการหดตัวเล็กน้อย ขณะที่ยอดค้าปลีกสหรัฐเดือนล่าสุดทรงตัว ต่างจากช่วงต้นปี 2022 ที่อุปสงค์แข็งแกร่งมาก

สิ่งนี้บ่งชี้ว่า ราคาของ “ออปชัน” (options: สัญญาซื้อ/ขายสิทธิในอนาคต) ที่สะท้อนความเป็นไปได้ของราคาน้ำมันยืนเหนือ 130 ดอลลาร์อย่างต่อเนื่อง คล้ายจุดสูงสุดปี 2022 อาจแพงเกินจริง ข้อมูล CPI สหรัฐล่าสุด (CPI: ดัชนีราคาผู้บริโภค) สนับสนุนมุมมองเงินเฟ้อที่ปานกลางมากกว่า โดยเพิ่มเป็น 3.1% แต่ไม่เร่งแรงแบบตอนพุ่งเกิน 7% ในปี 2022 นักลงทุนอาจพิจารณากลยุทธ์ที่เดิมพันว่าราคาพลังงานมี “เพดาน” เช่น การขายคอลออปชันที่ราคาใช้สิทธิสูงกว่าตลาดมาก (out-of-the-money call options: สิทธิซื้อที่มีโอกาสถูกใช้ต่ำ หากราคาไม่ขึ้นไปถึง) บนสัญญาน้ำมัน WTI หรือเบรนท์ (WTI/Brent futures: สัญญาซื้อขายล่วงหน้าอ้างอิงราคาน้ำมัน)

นอกจากนี้ เรามองว่าธนาคารกลางไม่ได้ “ตามหลังสถานการณ์” เหมือนรอบก่อน ธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) และธนาคารกลางยุโรป (ECB) ส่งสัญญาณชัดว่าจะตอบสนองเร็ว หากเห็น “ความคาดหวังเงินเฟ้อหลุดกรอบ” (unanchored: คนเริ่มเชื่อว่าเงินเฟ้อจะสูงยาวนานจนควบคุมยาก) ซึ่งเป็นบทเรียนจากช่วงปี 2021–2023 นั่นหมายความว่า “ส่วนหน้าของเส้นอัตราผลตอบแทน” (front end of the yield curve: อัตราผลตอบแทนพันธบัตรระยะสั้น) อาจตอบสนองไว ทำให้การเดิมพันว่าธนาคารกลางจะนิ่งเฉยนาน ๆ มีความเสี่ยงสูง

ดังนั้น นักลงทุนควรระวังการทำซ้ำกลยุทธ์ปี 2022 ที่เข้าซื้อสินค้าโภคภัณฑ์ในวงกว้างและขายพันธบัตร การจับตาเงินเฟ้อของธนาคารกลางที่เข้มขึ้นอาจกด “ความคาดหวังเงินเฟ้อระยะยาว” ทำให้ “สว็อปเงินเฟ้อ” (inflation swaps: สัญญาแลกเปลี่ยนผลตอบแทนที่ผูกกับเงินเฟ้อ ใช้ป้องกันความเสี่ยง/เก็งกำไร) ในระดับปัจจุบันดูแพง จุดต่างสำคัญคือ ผู้กำหนดนโยบายมีท่าทีเชิงรุกเพื่อกันไม่ให้เกิด “วงจรค่าแรง-ราคา” (wage-price spiral: ค่าแรงขึ้นดันต้นทุนและราคาสินค้า แล้วราคาที่สูงขึ้นทำให้เรียกร้องค่าแรงเพิ่ม วนซ้ำ) ตั้งแต่ต้นทาง